Արմինֆո. Հայաստանի իշխանություններն առաջարկել են փոփոխություններ կատարել երկու օրենքներում, որոնք ուղղված են "Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր" ՓԲԸ ազգայնացման գործընթացի մեկնարկին: Խոսքը վերաբերում է "Հանրային ծառայությունները կարգավորող մարմնի մասին" եւ "Էներգետիկայի մասին" օրենքներինում փոփոխություններին: Երկու օրինագծերը կքննարկվեն հուլիսի 1-ին մեկնարկող Ազգային ժողովի արտահերթ նիստում: Երկու փաստաթղթերում էլ բացակայում է կոնկրետ ՀԷՑ-ին հղումը, բայց ակնհայտ է, որ խոսքը հենց այդ ընկերության մասին է։
Մասնավորապես, ինչպես նշվում է "Հանրային ծառայությունները կարգավորող մարմնի մասին" օրենքում փոփոխությունների նախագծի հիմնավորման մեջ, կառավարության լիազոր մարմնի հաղորդման առկայության դեպքում, որով առերեւույթ հիմնավորվում է, որ վտանգվել է կամ կարող է վտանգվել Էներգետիկայի բնագավառի բաղկացուցիչ համակարգի անվտանգությունը կամ հուսալիությունը, կամ հավանական խախտումը հանգեցրել է կամ կարող է հանգեցնել մի խումբ սպառողների իրավունքների կամ օրինական շահերի խախտման կամ լիցենզիայի պայմանների կոպիտ խախտման, Հանձնաժողովի նախագահի նախաձեռնությամբ անհապաղ, բայց ոչ ուշ քան հաղորդումը ստանալուց հետո հինգօրյա ժամկետում հարուցվում է վարչական վարույթ: ՀԾԿՀ-ն իրավունք կստանա քննարկել լիցենզավորված անձի լիցենզիայի գործողության դադարեցման հարցը: Ընդ որում, երկու փաստաթղթերով էլ սահմանվում են այդ կարևորագույն ենթակառուցվածքների բնականոն և անխափան աշխատանքի շարունակականության երաշխիքները, որոնք ուղղված են սպառողների իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանությանը:
Ինչ վերաբերում է "Էներգետիկայի մասին" օրենքում փոփոխություններին, ապա դրանցով ՀՀ կառավարությանը վերապահվում է գործարքի առարկա հանդիսացող գույքի ձեռք բերման նախապատվության իրավունք: Նախապատվության իրավունքի իրացման նպատակով լիցենզիա ունեցող անձը ծանուցում է կառավարությանը համապատասխան գործարք իրականացնելու մտադրության մասին: Կառավարությունը կարող է օգտվել իր նախապատվության իրավունքից նշված ծանուցումը ստանալուց հետո եռամսյա ժամկետում՝ լիցենզիա ունեցող անձին ծանուցելով այդ մասին: Նախապատվության իրավունքը իրացնելու կարգը սահմանվում է կառավարության որոշմամբ:
Նախապատվության իրավունքի իրականացման դեպքում գործարքի առարկա գույքի կամ դրա նկատմամբ իրավունքի ձեռքբերման արժեքը չի կարող գերազանցել դրանց շուկայական արժեքը, որը որոշվում է «Գնահատման գործունեության մասին» օրենքով սահմանված կարգով տրված գնահատման հաշվետվությամբ: Մեկից ավելի գնահատման հաշվետվությունների առկայության դեպքում հիմք է ընդունվում դրանցով սահմանված արժեքների միջինը, եթե տարբեր գնահատման հաշվետվություններով սահմանված արժեքների տարբերությունը չի գերազանցում 10 տոկոսը:
Լիցենզիայից կամավոր հրաժարվելու դեպքում սպառողների անխափան մատակարարումն ապահովելու նպատակով ՀԾԿՀ-ը, մինչեւ գործունեության նոր լիցենզիա տալը, իրավունք ունի համապատասխան որոշմամբ պարտադրել լիցենզիայից կամավոր հրաժարված անձին ժամանակավորապես շարունակել իր գործունեությունը` հանձնաժողովի սահմանած պայմաններին եւ դրույթներին համապատասխան կամ լիցենզավորված գործունեության իրականացումը պատվիրակել ժամանակավոր կառավարչին: Լիցենզիայի գործողությունը դադարեցվելու դեպքում սպառողների անխափան մատակարարումն ապահովելու նպատակով Հանձնաժողովը, մինչեւ գործունեության նոր լիցենզիա տալը, իրավունք ունի համապատասխան որոշմամբ լիցենզիայից զրկված անձի լիցենզավորված գործունեության իրականացումը պատվիրակել ժամանակավոր կառավարչին:
Հանձնաժողովը պարտավոր է ձեռնարկել բոլոր անհրաժեշտ միջոցները նոր լիցենզիա տալու գործընթացն արագացնելու համար: Եթե անձը հրաժարվում է իր գործունեությունը շարունակելուց կամ նրա լիցենզիայի գործողությունը դադարեցվել է, ապա կառավարությունը այդ անձի բաժնետերերին առաջարկում է իր հետ համաձայնեցված կարգով օտարել այդ ընկերության բաժնետոմսերը, գույքը կամ լիցենզավորված գործունեությունն ապահովող` իր սեփականությունը հանդիսացող գույքային համալիրը: Սույն մասով սահմանված օտարումը եռամսյա ժամկետում չիրականացվելու դեպքում, որպես բացառիկ միջոց, բաժնետոմսերը, գույքը կամ լիցենզավորված գործունեությունն ապահովող գույքային համալիրը կարող է օտարվել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 60-րդ հոդվածին համապատասխան:
ՀԾԿՀ նախագահը կարող է որոշում կայացնել գործ հարուցելու և կանխարգելման միջոցներ կիրառելու վերաբերյալ: Կանխարգելիչ միջոցառումներ կիրառելիս հաշվի են առնվում լիցենզավորված անձի կողմից նախկինում կատարված խախտումների քանակը, հաճախականությունը կամ բնույթը: Հանձնաժողովի նախագահն իրավունք ունի կիրառելու կանխարգելման մեկ կամ մի քանի միջոց: Մասնավորապես, մշակել հայտնաբերված խախտումների կամ դրանց հետևանքների վերացման ծրագիր և պարտավորեցնել լիցենզավորված անձին կատարել դրանում նշված միջոցառումները, հրավիրել լիցենզավորված անձի կառավարման բարձրագույն մարմնի նիստ ' հանձնաժողովի նախագահի կողմից որոշվող օրակարգով: Բացի այդ, ՀԾԿՀ ղեկավարն իրավունք կստանա պահանջել հանձնաժողովի նախագահի կողմից սահմանված ժամկետում փոփոխություններ կատարել լիցենզավորված անձի կանոնադրությունում և գրանցել կանոնադրության փոփոխությունները, պահանջել հանձնաժողովի նախագահի կողմից սահմանված ժամկետում փոխարինել լիցենզավորված անձի կառավարման մարմինների անդամին կամ անդամներին, նշանակել ընկերության ժամանակավոր կառավարիչ:
Ուշագրավ է, որ գործող օրենսդրության մեջ փոփոխություններ են առաջարկվել ոչ թե կառավարական կառույցների, այլ՝ կառավարող "Քաղաքացիական պայմանագիր" խմբակցության կողմից: Հիմնավորման մեջ ընդգծվում է, որ ներկայացված փաստաթղթերի հիմնական զեկուցողը լինելու է ԱԺ պետաիրավական հարցերի հանձնաժողովի նախագահ Վլադիմիր Վարդանյանը:
Հիշեցնենք, որ ՀԷՑ-ի ազգայնացման գործընթացի անհրաժեշտության հարցը բարձրացրել էր վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը՝ "Տաշիր" ընկերությունների խմբի նախագահ Կարապետյանի դեմ արշավից և նրա ձերբակալությունից անմիջապես հետո։ Հունիսի 18-ին վարչապետը լրագրողներին հայտարարել էր, որ իր գործունեությամբ ընկերությունը հանգեցրել է երկրում էներգետիկ ճգնաժամի առաջացման, որը պայմանավորված է էլեկտրաէներգիայի հաճախակի անջատումներով: Նրա խոսքով՝ դեռ մեկ ամիս առաջ ինքը պատասխանատուներին հրահանգել է զբաղվել ցանցերի շուրջ ստեղծված իրավիճակով ։ Ընկերությունը, կամ, պետք է մեկ ամսվա ընթացքում փոխհատուցի բնակչությանը, պետական կառույցներին և մասնավոր հատվածին հասցված վնասը, կամ ենթակա է հրատապ ազգայնացման:
Նշենք, որ Սամվել Կարապետյանի գլխավորած "Տաշիր" ընկերությունների խումբը 2015 թվականի սեպտեմբերին "Ինտեր ՌԱՕ" - ից ձեռք է բերել "Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր" ՓԲԸ-ն: Ավելի վաղ Սամվել Կարապետյանը նշել էր, որ 2016թ. - ից, երբ "Տաշիր" ընկերությունների խումբը ստանձնեց սեփականության իրավունքը, "Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր"-ում, ընդհանուր առմամբ, ներդրվել է շուրջ 900 մլն դոլար, որից 680 մլն դոլար՝ արդիականացման, և 200 մլն դոլար՝ նոր հզորությունների ստեղծման համար: Ներդրումներն իրականացվել են նաեւ միջազգային ֆինանսական կառույցների վարկային ռեսուրսների հաշվին, ինչը հանգեցրել է ՓԲԸ 100% բաժնետոմսերի գրավադրման:
