ՀՀ ֆինանսների նախարար. ռիսկերի ի հայտ գալն անհրաժեշտ է դիտարկել որպես զարգացման աղբյուր ՝ առկա հնարավորությունների և գաղափարների կիրառման միջոցով

Արմինֆո. Հայաստանի 2026 թվականի պետական բյուջեի նախագիծը նախորդ հինգ տարիներին անցած ճանապարհի տրամաբանական ավարտն է։ Այդ մասին նոյեմբերի 12-ին ԱԺ լիագումար նիստում հայտարարել է ՀՀ ֆինանսների նախարար Վահե Հովհաննիսյանը ՝ ներկայացնելով երկրի հիմնական տնտեսական օրենքի նախագիծը։

Նախարարի խոսքով՝ երկրի 2026 թվականի պետական բյուջեի նախագծով ամփոփվում են բոլոր այն առաջնահերթությունները, որոնք սահմանված են կառավարության 2021-2026թթ.ծրագրով, միաժամանակ շարժվելով դեպի խաղաղություն և դեպի հետագա զարգացում, որի հիմքերը դրվել են վերջին տարիներին: Նախարարը նկատել է, որ, առաջնորդվելով նախորդ տարիների փորձով, պետական բյուջեն պետք է լինի ճկուն ՝ համապատասխան աշխարհում տեղի ունեցող գրեթե ամենօրյա փոփոխություններին, որոնք փոխվում են ավելի արագ տեմպերով, քան երբևէ: Օրինակ, արհեստական բանականությունը, որը դեռ բոլորովին վերջերս համարվում էր ապագայի երևույթ, այսօր արդեն փոխում է աշխարհի բովանդակությունը և, նույնիսկ, տնտեսության կառուցվածքը։ Հայաստանը, ինչպես ընդգծել է Հովհաննիսյանը, պետք է հետ չմնա տեղի ունեցող իրադարձություններից, այլ ինչ - որ առումով քայլեր անի առաջ ՝ մտածելով երկարաժամկետ հեռանկարների մասին։ Բոլոր դեպքերում, ինչպես շարունակել է նա, անհրաժեշտ է հաշվի առնել բոլոր հնարավոր ռիսկերը ՝ պահպանելով ֆիսկալ կայունությունը՝ ավելի ակտիվ տեմպերով զարգացնելով երկրի տնտեսական ներուժը։ Նախարարն արձանագրել է, որ ռիսկերի ի հայտ գալը պետք է դիտարկել որպես զարգացման աղբյուր՝ առկա հնարավորությունների և գաղափարների կիրառման միջոցով: "Կարևոր է տեսնել այդ հնարավորությունները ՝ դրանք ճիշտ օգտագործելով հանուն պետության կայուն զարգացման։ Այլ կերպ ասած՝ արագ տեխնոլոգիական զարգացման պայմաններում կարևոր է կիրառել նոր նորարարություններ և բացահայտել մարդկային կապիտալը ՝ պահպանելով սոցիալական կայունությունն ու արդարությունը: Հայաստանի յուրաքանչյուր քաղաքացի պետք է հնարավորություն ունենա բարենպաստ պայմաններում դրսևորել ստեղծագործական միտք և կիրառել այն", - ասել է Հովհաննիսյանը։

Նա հավելել է, որ տարիներ շարունակ հայ ժողովուրդն ապրել է ապագայում լավ ապրելու ակնկալիքներով: Երկարաժամկետ առումով երազել ենք անկախության մասին, իսկ կարճաժամկետ առումով բախվել ենք կայսրությունների շահերին ։ Վերջին 30 տարիներին դրան գումարվել են նաև աշխարհի ակնկալիքները։ "Գոհունակությամբ եմ արձանագրում, որ այսօր մենք քննարկում ենք պետական բյուջեի նախագիծը խաղաղ պայմաններում ։ Այսպիսով, մեր ապագան կախված է միայն մեզանից, մեր արարչությունից, արտադրողականությունից, որոշումների կայացման հնարավորություններից և փոփոխությունների տեմպերից: Հետևաբար, ապագան արդեն այսօր է, և այսօրվա սերունդը կօգտվի ապագայի պտուղներից", - նշել է ֆինանսների նախարարը։

Նա նկատել է, որ այդ ուղղությամբ կատարված աշխատանքները ոչ միայն նկատելի են, այլև չափելի: ՀՀ կառավարության քաղաքականությունը հանգեցրել է ֆինանսական կայունության, եկամուտների աճի, ներդրումային միջավայրի փոփոխության և տնտեսության երկարաժամկետ աճի: Երկրի տնտեսության աճի վրա իր դրական ազդեցությունը կարող է ունենալ նավթի համաշխարհային գների 15,7% (brent) նվազումը ՝ ընթացիկ տարվա վերջին հասնելով մեկ բարելի դիմաց 68 դոլարի, իսկ 2026 թվականին ՝ 60 դոլարի: Սակայն պղնձի գները համաշխարհային շուկաներում ճիշտ հակառակն են. մեկ տոննայի գինը բարձրացել է գրեթե մինչեւ 010 հազար դոլար, ընդ որում, կանխատեսվում է, որ այդ աճը կպահպանվի ընթացիկ եւ գալիք տարիներին: Պարենային ապրանքների համաշխարհային գներն ընթացիկ տարվա հունվար-սեպտեմբեր ամիսներին աճել են միջինը 6,3 տոկոսով: Այս բոլոր գործոնները,  ինչպես նշել է նախարարը, կարող են իրենց դրական դերը խաղալ Հայաստանի տնտեսության զարգացման գործում։

Ֆինանսների նախարարը նշել է, որ 2026 թվականին Հայաստանի ՀՆԱ-ն կանխատեսվում է 5,4 տոկոս՝ հասնելով 11 տրիլիոն 934 միլիարդ դրամի։ Պետական բյուջեի եկամուտները սպասվում են 3 տրիլիոն 91 միլիարդ դրամի չափով, որից հարկային եկամուտները կկազմեն 2 տրիլիոն 973 միլիարդ դրամ: Հարկային վարչարարության կատարելագործման, ստվերային տնտեսության դեմ պայքարի, ինչպես նաև հարկային քաղաքականության միջոցառումների իրականացման արդյունքում ակնկալվում է ՀՆԱ-ի նկատմամբ հարկերի հարաբերակցության բարելավում 0,4 տոկոսային կետով: Նախարարը նշել է, որ պետական բյուջեի ծախսերը նախատեսված են 3 տրլն 628 մլրդ դրամի չափով, որից 2 տրլն 924 մլրդ դրամը ընթացիկ ծախսերն են, իսկ 704 մլրդ դրամ՝ կապիտալ: Համախառն ներքին արդյունքի նկատմամբ դրանք կկազմեն 5,9%: Համապատասխանաբար, ծախսերը կկազմեն ՀՆԱ-ի 30,4 տոկոսը, ինչը 0,8 տոկոսային կետով պակաս է 2025 թվականին ակնկալվող ցուցանիշից ։ Պետական բյուջեի պակասուրդը նախատեսված է 537 մլրդ դրամի չափով ։