INLIMA. Հայաստանում մեկնարկում է տոհմային անասունների զարգացման և արոտավայրերի երթուղիների բարելավման խոշոր ծրագիր

Արմինֆո.Շվեյցարիայի ռազմավարական զարգացման գործակալությունը (SDA - Strategic Development Agency) Հայաստանում մեկնարկում է "Նորարարական անասնաբուծություն. կենդանիների միգրացիա, բուծում և շուկաներ" (INNOVATIVE LIVESTOCK MANAGEMENT: ANIMAL MIGRATION, BREEDING & MARKETS-INLIMA) ծրագիրը: Ծրագրի ղեկավար Վահե Հովհաննիսյանը ԱրմԻնֆո-ի թղթակցի հետ զրույցում պատմել է, որ վերջինիս իրականացման համար ընտրվել են երկրի 7 մարզեր' Սյունիք, Վայոց ձոր, Գեղարքունիք, Արմավիր, Արագածոտն, Արարատ և Շիրակ:

Ծրագիրը մեր երկրում իրականացվելու է մինչև 2029թ. ապրիլը: Որպես դոնոր հանդես է գալիս Ավստրիական զարգացման գործակալությունը (AAR): Գործակալության կայքում հրապարակված տվյալների համաձայն՝ INLIMA-ի բյուջեն կազմում է 2.1 մլն եվրո:

Ինչպես նշել է Հովհաննիսյանը, ծրագիրը միտված է անասնաբուծության ոլորտում կայուն կառավարմանը և նորարարական մեթոդների ներդրմանը:

 INLIMA-ն պարունակում է 3 բաղադրիչ: Ինչպես պատմել է դրա ղեկավարը, առաջին հերթին, որպես պիլոտային նախագիծ, Սյունիքում կկազմակերպվի խոշոր եղջերավոր անասուններին քշելու համակարգված երթուղի:

Այնուհետև պատասխանատու գերատեսչությունները պետք է այդ փորձը տարածեն, ընդգրկելով Հայաստանի բոլոր մարզերը, որտեղ զբաղվում են անասնապահությամբ։ "Հաշվի առնելով, որ ավտոմայրուղով անասունների տեղաշարժի պատճառով բազմաթիվ խնդիրներ են առաջանում, այդ թվում ՝ ճանապարհատրանսպորտային պատահարներ, բախումներ, կենդանիների անհետացում եւ այլն, անասունների համար կկազմակերպվի երթուղի արոտավայրերով, որոնք կհամալրվեն հանգստի եւ ջրելու հատուկ վայրերով", - պատմել է Հովհաննիսյանը:

Ծրագրի երկրորդ բաղադրիչը տոհմային անասունների բուծման կայանի ստեղծումն է։ Գործակալությունը մտադիր է խթանել անասունների արհեստական սերմնավորումը։ Այդ կայանում, ինչպես պատմել է նա, կգործարկվի սերմնանյութի տեղական արտադրություն։ "ԽՍՀՄ փլուզումից հետո նման արտադրություն Հայաստանում, որպես այդպիսին, չի եղել", - նկատել է INLIMA-ի ղեկավարը։

Եվ երրորդ բաղադրիչի շրջանակներում նախատեսվում է համագործակցություն մսի և կաթի շուկայի առանցքային մասնակիցների հետ՝ երկու ուղղություններով։ Առաջին ուղղությունը, ինչպես նշել է Հովհաննիսյանը, ճյուղի խնդիրների լուծման նպատակով ֆերմերների և պատասխանատու պետական գերատեսչությունների ներկայացուցիչների միջև երկխոսության խթանումն է։ Բացի այդ, նախատեսվում է մսի և կաթնամթերքի ոլորտի արտադրողականության բարձրացում, համաֆինանսավորման սկզբունքի շրջանակներում ներդրումային ծրագրերի մշակում, ինչպես նաև աջակցություն սննդամթերքի անվտանգության նորմերի պահպանմանը և տեխնոլոգիական պայմանների բարելավմանը:

Նա նաև նշել է, որ վերջին տարիներին ոլորտում որոշակի առաջընթաց է նկատվում ։ Մասնավորապես, Հայաստանում արդեն կան առաջատար տեխնոլոգիաներով հագեցած ֆերմաներ, վերամշակող ձեռնարկություններ։ «Եթե համեմատենք մի քանի տարի առաջ եղածի հետ, անշուշտ, որոշակի բարելավում է նկատվում: Բայց խնդիրները բազմաթիվ են, և համալիր լուծումների անհրաժեշտություն կա", - եզրափակել է նա։

Նշենք, որ ըստ ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի տվյալների ՝ 2025թ. սկզբի դրությամբ Հայաստանում հաշվվել է 475 835 գլուխ խոշոր եղջերավոր անասուն՝ տարեկան 3,2% անկմամբ։

Մաքսային ծառայության տվյալներով՝ 2025 թվականի առաջին կիսամյակում Հայաստանն արտահանել է 4.1 հազար գլուխ խոշոր եղջերավոր անասուն, ինչը նախորդ տարվա մակարդակից ցածր է 52.3% - ով, ընդ որում, մաքսային արժեքը նվազել է 59.3% - ով՝ մինչև 2.3 մլն դոլար։ Իսկ ներմուծումը կազմել է 3.4 հազար գլուխ խոշոր եղջերավոր անասուն՝ տարեկան 5.5 անգամ աճով, մաքսային արժեքի 28.2% աճի դեպքում՝ մինչև 1.2 մլն դոլար։

2025թ. հունվար-սեպտեմբերին Հայաստանում կենդանի քաշով անասունների և թռչնամսի սպանդի նպատակով իրացվել է 70.1 հազար տոննա, ինչը 1.3% - ով բարձր է նախորդ տարվա ցուցանիշից: Հաշվետու ժամանակահատվածում արտադրվել է 486.6 հազար տոննա կաթ ' տարեկան 1.4% անկմամբ:

Հիշեցնենք, որ "Ռազմավարական զարգացման գործակալությունը" հիմնադրվել է 2002 թվականին Հայաստանում' երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացմանը նպաստելու նպատակով: Գործակալությունն իրականացնում է նորարարական ծրագրեր, մասնագիտական հետազոտություններ, դասընթացներ, սեմինարներ, բիզնես, իրավաբանական խորհրդատվություն և այլն: Բացի այդ, գործակալությունն իրականացրել է ավելի քան 30 ծրագիր Հայաստանի 8 մարզերի 213 բնակավայրերում: Այսօրվա դրությամբ գործակալությունը ստեղծել և բարելավել է ավելի քան 500 ենթակառուցվածքներ ամբողջ երկրում և ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն աշխատել է 150 հազար շահառուների հետ:

SDA-ը Շվեյցարիայի դաշնային վարչակազմի մակարդակի գերատեսչություն է և մտնում է Արտաքին գործերի դաշնային նախարարության կազմի մեջ։ Այլ դաշնային գերատեսչությունների հետ համատեղ SDA-ը պատասխանատու է միջազգային զարգացման և Արևելյան Եվրոպայի հետ համագործակցության ոլորտում Շվեյցարիայի գործունեության ընդհանուր համակարգման, ինչպես նաև մարդասիրական օգնության համար:

SDA-ը նպաստում է տնտեսական և քաղաքական ինքնուրույնության ամրապնդմանը, ավանդ է ներդնում արտադրական պայմանների բարելավման գործում, օգնում է բնապահպանական խնդիրների լուծմանը և նպաստում է կրթության, հիմնական բժշկական ծառայությունների հասանելիության բարձրացմանը: