Հայաստանում ՊԲԱ-ն պետական մարմինների ներխուժում է մասնավոր դաշտ եւ հերթական հարկ՝ նոր անվանակոչմամբ․ փորձագետ

Արմինֆո.  Ինչու՞ պետք է Առողջապահության նախարարությունը զբաղվի ապահովագրական բիզնեսով։ Եթե այս տրամաբանությամբ ենք գնում, էսպես էլ թող Ֆինանսների նախարարությունը սկսի հիպոթեկային ռիսկեր ապահովագրել, Տարածքային կառավարման նախարարությունը՝ ճանապարհատրանսպորտային պատահարները, Քաղաքաշինությունը՝ շենքերի ու շինությունների ապահովագրությունը, Տրանսպորտը՝ բեռների ապահովագրումը… ու էսպես շարունակ։ Նման գնահատականով է հանդես եկել Փոքր և միջին ձեռնարկատերերի ասոցիացիայի խորհրդի անդամ, հարկային փորձագետ Տիգրան Քեյանը։

«Այս մոտեցումը ոչ թե առողջապահական համակարգի բարելավում է, այլ պետական մարմինների ներխուժում մասնավոր դաշտ։ Վաղը էլ կմտնեն առևտրի ոլորտ, մյուս օրը՝ բիզնեսի մնացած հատվածները։ Էս տրամաբանությամբ վերջում ստանում ենք «կոմունիստական կապիտալիզմ»՝ որտեղ պետությունն էլ խաղացող է, էլ վերահսկող։

Պետության խնդիրն առողջապահություն կարգավորելն է, ոչ թե ապահովագրական շուկայում մրցակցող սուբյեկտ դառնալը», - գրել է Քեյանը՝ «Ֆեյսբուքի» իր էջում։

Մինչդեռ, նոյեմբերին ընդունված «Համընդհանուր բժշկական ապահովագրության մասին" օրենքի և դրա հետ կապված օրենքների նախագծին հավանություն տալու և անհետաձգելի համարելու մասին» կառավարության որոշման համաձայն, բժշկական ապահովագրության համակարգի կառավարման համար կստեղծվի պետական հիմնադրամ: Երեք ամիս այն կգործի ժամանակավոր կառավարման ներքո, այնուհետև պետական մրցութային հանձնաժողովը կձևավորի դրա տնօրենների խորհուրդը (որը, ինչպես ասվել է ՊԲԱ ներդրման հայեցակարգում, կգլխավորի առողջապահության նախարարը)։

«Պարտադրված ապահովագրությունը լուծում չի, այլ հերթական հարկ՝ նոր անվանակոչմամբ», - ամփոփել է Տիգրան Քեյանը

Նշենք, որ Առողջապահության նախարարության նախաձեռնության շրջանակներում ՀՀ-ում համընդհանուր բժշկական ապահովագրության համակարգի ներդրումը կիրականացվի փուլ առ փուլ և կտևի երեք տարի: Արդեն 2026 թվականի հունվարի 1-ից կտրվի առաջին փուլի մեկնարկը։ Մինչև 2028 թվականը Հայաստանի ողջ բնակչությունը պետք է դառնա այդ համակարգի շահառու։ Պետպատվերի համակարգն աստիճանաբար կանցնի ՕԲԱ։ Մինչ այդ նրանք, ովքեր օգտվել են պետպատվերից, շարունակելու են դա անել։

Առաջին փուլում ՊԲԱ համակարգում կներգրավվեն մինչև 18 տարեկան երեխաները, 65 և բարձր տարիքի անձինք (նույնիսկ, եթե նրանք աշխատում են), 18-65 տարեկան հաշմանդամներ, սոցիալապես անապահով ընտանիքների անդամները: Քաղաքացիների այս խմբերի բժշկական ապահովագրերն ամբողջությամբ կվճարվեն պետության կողմից: Ամսական ավելի քան 200 հազար դրամ եկամուտ ունեցող քաղաքացիներն ապահովագրության համար կվճարեն ինքնուրույն: Ընդհանուր առմամբ, առաջին փուլում նախատեսվում է, որ ծրագրի շահառուների թիվը կմոտենա 1.6 մլն-ի (ՀՀ-ում 183 օրից ավելի բնակվող ՀՀ քաղաքացիներ): Աշխատունակ քաղաքացիները, որոնք չեն աշխատում և չեն պատկանում սոցիալական հատուկ խմբերին, դեռևս ապահովագրություն չեն ստանա, սակայն հետագայում նախատեսվում է պահանջ ներկայացնել, որ իրենք ինքնուրույն վճարեն ապահովագրությունը: «Ապագայում մենք ցանկանում ենք հաստատել հենց այն կարգը, որ նրանք վճարեն իրենց մուծումները, նույնիսկ, եթե նրանք չեն աշխատում: Դա համահունչ է զբաղվածության խթանման մեր քաղաքականությանը», - նոյեմբերի 14-ին կառավարության նիստում հայտարարել է առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանը։

2026 թվականին ապահովագրության մեջ կներառվեն ամենապահանջված ծառայությունները, այդ թվում ՝ ամբուլատոր հիմունքներով, պոլիկլինիկաներում մատուցվող ծառայությունները, ընտանեկան բժշկի այցելությունները, նեղ մասնագետների խորհրդատվությունները, լաբորատոր հետազոտությունները (տարեկան որոշակի քանակ): Ծառայությունների ցանկը կընդլայնվի և կհստակեցվի ՝ ընդգրկելով որոշակի վիրաբուժական միջամտություններ, մասնավորապես, ակնաբուժական (կատարակտ), սրտանոթային և այլն: Համակարգի շրջանակներում պարտադիր կդառնա ամենամյա բժշկական զննությունը։

Փոխհատուցումը կտարածվի դեղերի որոշակի տեսակների վրա (հիմք է ընդունվում դեղամիջոցի ակտիվ բաղադրիչը, այլ ոչ թե արտադրողը)։ Եթե քաղաքացիները ցանկանան ավելի թանկ դեղ ձեռք բերել, ապա դրա համար պետք է լրացուցիչ վճարեն։

Համակարգն ինքն է ստուգելու մարդկանց և ավտոմատ կերպով ներառելու է շահառուներին: Այնուհետև նրանք կստանան համակարգի շահառու դառնալու հրավեր Armed eHealth էլեկտրոնային առողջապահության համակարգի միջոցով (կամ իրենց տեղամասային բժշկի միջոցով):

Ապահովագրի բազային արժեքը 2026 թվականին կկազմի 129,6 հազար դրամ (ամսական 10 800 դրամ), թեև դեռ մեկ տարի առաջ խոսվում էր 164 հազար դրամի մասին (բնականաբար, սկզբնական նախագծի համեմատ նվա0զել է ապահովագրի ծածկույթը)։ Ընդ որում, այդ գումարի մի մասը կփոխհատուցվի "Զինապահ" Զինծառայողների ապահովագրության հիմնադրամին վճարումներից։ 2021 թվականին բարձրացված այս վճարումներն այժմ վերադարձվում են նախկին 1000 դրամ մակարդակին ՝ անկախ աշխատավարձից։

Ապահովագրավճարը կատարվելու է հարկային գործակալի կողմից, այսինքն, այն պահվելու է աշխատավարձից այնպես, ինչպես պահվում են եկամտահարկը, սոցիալական վճարը և այլն:

Բժշկական ապահովագրության համակարգի ներդրման համար 2026 թվականի բյուջեով նախատեսված է 127 մլրդ դրամ։