Արմինֆո. 2025 թվականի առաջին կիսամյակի արդյունքներով Հայաստանին բաժին է ընկնում Եվրասիական տարածաշրջանում ներգրավված օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների (ՕՈՒՆ) 10,2% - ը։ Այդ մասին ասվում է Եվրասիական զարգացման բանկի (ԵԱԶԲ) "Փոխադարձ ներդրումների մոնիթորինգ" (ՓՆՄ) վերլուծական նախագծում։
Հայաստանը պահպանում է հավասարակշռված դիրք ՝ որպես ներդրող և որպես ստացող երկիր։ Մասնավորապես, նրա ելքային ՕՈՒՆ-ի ծավալը հասել է 1,4 մլրդ դոլարի (ինչը 15% - ով գերազանցում է 2023 թվականի ցուցանիշը), իսկ մուտքայինը՝ 4,9 մլրդ դոլար (2023 թվականի համեմատ 25% աճով)։
Ներգրավված ներդրումների կառուցվածքում գերակշռում է ռուսական կապիտալը (86%): Սակայն աճի երկու երրորդը վերջին մեկուկես տարվա ընթացքում ապահովել են վրացի ներդրողները, առաջին հերթին, ֆինանսական հատվածում ներդրումների հաշվին։ Վրաստանը Հայաստանում խոշոր ներդրողների թվում է՝ շուրջ 674 մլն դոլարի կուտակված ներդրումներով:
Ընդհանուր առմամբ, մուտքային ՕՈՒՆ - ի ճյուղային կառուցվածքում գերակշռում է ֆինանսական հատվածը՝ մոտ 2 մլրդ դոլար կամ ընդհանուր ծավալի 40% - ը։ 2025 թվականի առաջին կիսամյակի համար Հայաստանը Եվրասիական տարածաշրջանի երկրներում իրականացնում է 11 ներդրումային ծրագիր, որոնց կեսից ավելին (մոտ 760 մլն դոլար) կենտրոնացած է առևտրի ոլորտում։
Ընդհանուր առմամբ, տարածաշրջանի երկրների միջեւ կուտակված օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների (ՕՈՒՆ) ծավալը 2025 թվականի առաջին կիսամյակի վերջին հասել Է ռեկորդային 48,4 մլրդ դոլարի: «Նոր տվյալները ցույց են տալիս, որ ներդրումային ակտիվությունը Եվրասիական տարածաշրջանում աճում է ի հեճուկս օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների համաշխարհային անկման (2024 թվականին մինուս 11%)», - ասված Է զեկույցում:
Ներդրումների աճի հիմնական շարժիչը դարձել է մասնավոր բիզնեսը։ Մասնավոր ընկերությունների մասնաբաժինը ներդրումներում աճել է մինչև 72%, նրանց ՕՈՒՆ-ի միագումար ծավալը կազմում է 34,7 մլրդ դոլար։
Ռուսաստանը հանդես է գալիս որպես եվրասիական տարածաշրջանի խոշորագույն ներդրող՝ 78,6 տոկոս մասնաբաժնով: Ընդ որում, աճում է այլ երկրների դերը։ Ղազախստանն ու Ուզբեկստանը դառնում են առանցքային խաղացողներ: Ղազախստանը խոշորագույն ներդրողներից և ստացողներից մեկն է (ելքային կուտակված ներդրումները կազմում են 3,25 միլիարդ դոլար, մուտքային ներդրումները ՝ 9,4 միլիարդ դոլար), իսկ Ուզբեկստանը ՕՈՒՆ - ի խոշորագույն ստացողն է Եվրասիական տարածաշրջանի երկրներից (10,7 միլիարդ դոլար կամ տարածաշրջանային ծավալի 22,3% - ը):
Եվրասիական տարածաշրջանում փոխադարձ ներդրումները կենտրոնացած են երեք առանցքային ոլորտներում․ հումքային հատվածում (14,3 մլրդ դոլար), վերամշակող արդյունաբերության ոլորտում (8,9 մլրդ դոլար), տրանսպորտի և լոգիստիկայի ոլորտում (5,4 մլրդ դոլար): Ընդհանուր առմամբ, դրանք կազմում են հաշվետու ամսաթվի դրությամբ կուտակված ՕՈՒՆ-ի ծավալի մոտ 60% - ը:
Ներգրավված կուտակված ներդրումների կառուցվածքն ավելի հավասարակշռված է թվում. տարածաշրջանի ինը երկրներ կարողացել են կուտակել ավելի քան 1 մլրդ դոլարի ներդրումներ։ Ամենամեծ մասնաբաժիններն արձանագրվել են Ուզբեկստանում (22,3%), Ղազախստանում (19,5%), Ադրբեջանում (11,2%), Բելառուսում (10,4%) և Հայաստանում (10,2%): Վերջին մեկուկես տարվա ընթացքում ներգրավված ներդրումների համախառն աճը կազմել է 2,8 մլրդ դոլար, որն ապահովվել է, հիմնականում, Հայաստանի (+26% կամ +1 մլրդ դոլար) և Ղազախստանի կողմից (+11% կամ +0,95 մլրդ դոլար): ՓՆՄ տվյալների բազայում գործող ներդրումային ծրագրերի ընդհանուր քանակը' 2025 թ. 1-ին կիսամյակի արդյունքների հիման վրա կազմել է 396 (42-ով ավելի ՝ 2023 թվականի համեմատ)։
Նշենք, որ ԵԱԶԲ ՓՆՄ-ի հիմքում ներդրումային նախագծերի տվյալների բազան է, որը ձևավորվում է "ներքևից վերև" սկզբունքով՝ բաց աղբյուրների հիման վրա, և պարունակում է մանրամասն տեղեկություններ Եվրասիական տարածաշրջանում իրականացվող նախագծերի վերաբերյալ:
ԵԱԶԲ-ի հունիսյան կանխատեսման համաձայն, Հայաստանի տնտեսությունը 2025 թվականի արդյունքներով կաճի 5,5 տոկոսով։
