Արմինֆո. Եվրասիական զարգացման բանկը (ԵԱԶԲ) այլեւս չի ծրագրում մասնակցել Ամուլսարի ոսկու հանքավայրի շահագործման նախագծին: Այդ մասին դեկտեմբերի 18-ին Ալմաթիում հայտարարեել է Եվրասիական զարգացման բանկի վարչության նախագահի տեղակալ Յարոսլավ Մանդրոնը։
"Եթե նորից վերադառնանք Ամուլսարի նախագծին, ես ևս մեկ անգամ հաստատում եմ, որ մենք չենք նախատեսում մասնակցել դրան ։ Մենք տեսել ենք եզրակացությունը, բայց մեզ համար ավելի առանցքային է այլ պատմություն: Մեր ուշադրության կենտրոնում ինտեգրացիոն նախագծերն են։ Նախագծեր, երբ կան կապեր մեր բոլոր մասնակիցների միջև: Բացի ծրագրի բնապահպանական ուսումնասիրության որոշակի արդյունքներից, մենք չենք տեսնում ինդիկացիոն բաղադրիչները: Ուստի, հիմա այդ նախագիծը մեզ համար չենք դիտարկում որպես նախագիծ, որը պատրաստ ենք ֆինանսավորել։ Եթե նախագծի հետ կապված այլ իրավիճակ լինի, դրան լրացուցիչ կանդրադառնանք", - ասել է ԵԱԶԲ վարչության փոխնախագահը։
Հիշեցնենք, որ 2018 թվականի վերջից Ամուլսարի ոսկու հանքը ենթարկվել է արգելափակման բնապահպան ակտիվիստների կողմից։ Կառավարությունն այդպես էլ չկարողացավ կողմնորոշվել հանքի շինարարության վերսկսման հարցում և ստիպված եղավ դադարեցնել աշխատանքները ։ 2023 թվականի փետրվարին ՀՀ կառավարությունը, հանքավայրը շահագործող "Լիդիան Արմենիա" ՓԲԸ-ն և Եվրասիական զարգացման բանկը (ԵԱԶԲ) ստորագրել էին փոխըմբռնման հուշագիր, որն ազդարարել էր ծրագրի վերագործարկումը ։ Հուշագրի շրջանակներում, ինչպես այն ժամանակվա պատմել էր էկոնոմիկայի նախարար Վահան Քերոբյանը, կներգրավվի 150 մլն դոլար, որից 100 մլն դոլարը՝ ԵԱԶԲ-ի վարկային միջոցները, 50 մլն դոլար կապահովվի տեղական բանկի կողմից, և պայմանագրից դուրս լրացուցիչ 100 մլն դոլար կներդրվի բաժնետերերի կողմից: Նշվել է, որ գործարքի շրջանակում Հայաստանի կառավարությունը կստանա ընկերության բաժնետոմսերի 12,5 տոկոսը, որի դիմաց ոչինչ չի վճարի, բայց դրա փոխարեն գործարքը որոշակի ռիսկերից ապահովագրում է:
2024 թվականի սկզբին ավելի քան 130 հասարակական կազմակերպություններ և Ջերմուկ քաղաքի բնակիչները հանդես են եկել "Ամուլսարի" հնարավոր շահագործման դեմ։ Նրանց տարածած համատեղ հայտարարության մեջ ընդգծվում էր, որ ընդունելով հանքավայրը շահագործող "Լիդիան Արմենիա" ընկերության 12,5 տոկոս բաժնեմասի տեսքով նվիրատվությունը, Հայաստանի կառավարությունն անտեսել է տեղի համայնքների ժողովրդավարական արժեքներն ու իրավունքները: Նշվել է նաև, որ միջազգային և ազգային լավագույն փորձագետներն ու գիտնականները հաստատել են բնապահպանական, սոցիալական, տնտեսական ռիսկերն ու վտանգները, որոնք կրում է Ամուլսարի նախագիծը, կասկածի տակ է դնում ՀՀ բնապահպանության նախարարության կողմից ներկայացված հանքի շահագործման նախագծի ՇՄԱԳ եզրակացությունը: Ավելին, նշվում է նաև ջրային ռեսուրսների վրա հանքի բացասական ազդեցության անտեսումը ՝ Սևանա լիճը, Արփա և Որոտան գետերի ավազանները, Սպանդարյանի և Կեչուտի ջրամբարները:
2024 թվականի մամուլի ասուլիսներից մեկի ժամանակ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը հայտարարել է, որ հանքի շահագործումը կսկսվի 2025 թվականի 4-րդ եռամսյակում, ինչն էլ տեղի ունեցավ ։ Հանքավայրում սկսվել են շինարարական աշխատանքներ։ Այն ժամանակ նշվում էր, որ նախագծի մեկնարկի համար անհրաժեշտ է ներգրավել 250 մլն դոլար, ընկերությունը գտել է 100 մլն դոլար, մնացած 150 մլն դոլարը ընկերությունը ներգրավել է տեղական բանկերից ՝ կառավարության երաշխիքներով։
Նշենք, որ Ամուլսարի նախագծի ընդհանուր արժեքը կազմում է 370 մլն դոլար: Հանքավայրի շահագործման ժամկետը 10 տարի 4 ամիս է, ընդ որում, տարեկան կտրվածքով նախատեսվում է արդյունահանել միջինը 200 հազար ունցիա ոսկի: Հանքավայրը Հայաստանում պաշարների մեծությամբ երկրորդն է ։ Ընկերության տեղեկատվության համաձայն ՝ հանքավայրը պարունակում է մոտ 73733 կգ ոսկի ՝ 0,78 գ / տոննա միջին պարունակությամբ, ինչպես նաև 294.367 տոննա արծաթ ՝ 9.29 գ / տոննա միջին պարունակությամբ: Այն գտնվում է Ջերմուկ առողջարանային քաղաքից 13 կմ հեռավորության վրա, Արփա և Որոտան գետերի միջնամասում։
