Արմինֆո. Հայաստանի բանկային համակարգի զուտ շահույթի տարեկան աճը 2026թ. առաջին կիսամյակում դանդաղել է 17%-ից մինչեւ 7%՝ գերազանցելով 214.3 մլրդ դրամը կամ 582.5 մլն դոլարը: Ինչպես վկայում են ԱրմԻնֆո-ի պատրաստած Հայաստանի բանկերի Էքսպրես ռենքինգի 30.06.2026 թ. տվյալները, զուտ շահույթի փաստացի աճը վերջին երկու տարիներին վերադարձել է բնական տեմպերին, ինչին աջակցում է վարկավորման ակտիվությունը, այլ ոչ թե՝ ոչ տոկոսային եկամուտների կարճաժաամկետ ներգործության ժամանակավոր գործոնները, ինչպես եղել է 2022-2023թթ․ ռելոկանտների արտարժութային և քարտային գործարքների փոթորկալից ալիքի վրա։
2026 թվականի առաջին կիսամյակում վարկային ներդրումների և այլ փոխատվությունների ծավալը հասել է 8.6 տրիլիոն դրամի (23.3 միլիարդ դոլար) ՝ աճի աննկատելի դանդաղմամբ ՝ 29% - ից մինչև 25%, և ակտիվների գերակշռող մասնաբաժնի աճով ՝ 60% - ից մինչև 62% ։ Դա թույլ է տվել ակտիվները հասցնել մինչեւ ավելի քան 13.8 տրիլիոն դրամի (37.6 մլրդ դոլար) ՝ տարեկան աճը պահպանելով 19%-ի մակարդակում։ Ընդ որում, ակտիվների կառուցվածքում արագացել է ինչպես արժեթղթերում ներդրումների տարեկան աճը՝ 3%-ից մինչեւ 10%, այնպես էլ նոստրո հաշիվների մնացորդների տարեկան աճը՝ 11%-ից մինչեւ 14%, որոնց ծավալը հասել է, համապատասխանաբար, 2.3 տրլն և 2.5 տրլն դրամի (6.2 մլրդ դոլար և 6.7 մլրդ դոլար)։
Ընդհանուր պարտավորությունները նույնպես պահպանել են տարեկան աճի տեմպը 20% մակարդակում՝ կազմելով 11.6 տրլն դրամ (31.6 մլրդ դոլար)։ Դրանց կառուցվածքում առավել նկատելիորեն աճել է հաճախորդների նկատմամբ պարտավորությունների մասնաբաժինը' 68,5%-ից մինչև 69,4%, քան բանկերի և այլ ֆինանսական կազմակերպությունների հանդեպ' 25,5%-ից մինչև 25,9%: Դա հաճախորդների հանդեպ պարտավորությունների ծավալի տարեկան աճի արագացման արդյունքն է՝ 16%-ից մինչև 23%, և բանկերի ու այլ ֆինանսական կազմակերպությունների հանդեպ պարտավորությունների ծավալի աճի դանդաղման արդյունք՝ 26% -ից մինչև 20%, համապատասխանաբար ՝ 8.1 տրլն և 3 տրլն դրամ (21.9 մլրդ դոլար և 8.2 մլրդ դոլար):
Արդյունքում՝ մեկ տարի առաջ տոկոսային եկամուտների և ծախսերի միանման 21% աճը եկամուտների գծով դանդաղել է մինչև 19% և արագացել ծախսերի գծով մինչև 26%, որոնց ծավալը I կիսամյակի արդյունքներով կազմել է, համապատասխանաբար, 601.7 մլրդ և 267.9 մլրդ դրամ (1.6 մլրդ դոլար և 728.1 մլն դոլար): Վերընթաց տեմպերի նույնպիսի փոփոխություն է դիտվել ոչ տոկոսային եկամուտների եւ ծախսերի գծով․ եկամուտների աճի 19% - ից մինչև 3% դանդաղումը ուղեկցվել է ծախսերի աճի 15% - ից մինչև 20% արագացմամբ, որոնց ծավալը կազմել է, համապատասխանաբար, 183.9 մլրդ դրամ և 241.6 մլրդ դրամ (499.8 մլն դոլար և 656.8 մլն դոլար)։ Դա բացատրվում է այն հանգամանքով, որ տոկոսային եկամուտների և ծախսերի գերակշռող հոդվածները ՝ վարկավորումը և հաճախորդների հանդեպ պարտավորությունները, շարունակելով աճել երկնիշ տեմպերով, վարկավորման դեպքում դանդաղեցրել են աճը, իսկ հաճախորդների հանդեպ պարտավորությունների դեպքում, ընդհակառակը, արագացել են աճը։ Դինամիկայի նույնպիսի փոփոխություն է դիտվում ոչ տոկոսային եկամուտների և ծախսերի հիմնական հոդվածների գծով' քարտային գործառնություններ և դրամական փոխանցումներ:
Ընդհանուր կապիտալի տարեկան աճը դանդաղել է 19%-ից մինչեւ 14%՝ գերազանցելով 2.2 տրլն դրամը (6.1 մլրդ դոլար)։ Դրա կառուցվածքում կանոնադրական կապիտալի մասնաբաժինը տարեկան կտրվածքով նվազել է 49%-ից մինչև 46%, իսկ կուտակված շահույթը, ընդհակառակը, աճել է 43% - ից մինչև 45%, որոնց բացարձակ մեծությունը կազմել է, համապատասխանաբար, 1.022 տրլն դրամ (2.8 մլրդ դոլար) և 1.003 տրլն դրամ (2.7 մլրդ դոլար): Մասնավորապես, կուտակված շահույթի տարեկան աճի տեմպերը դանդաղել են՝ 21% - ից մինչեւ 19%, ինչն ավելի ցայտուն է դիտվել նաև կանոնադրական կապիտալում՝ 17%-ից մինչեւ 6%։ Վերջինս պայմանավորված էր միայն առանձին բանկերի կողմից իրենց կանոնադրական հիմնադրամների համալրմամբ․ AMIO Bank (10,5% - ով ՝ 2026թ. I եռամսյակում), IDBank (43,7% - ով՝ 2025թ. III եռամսյակում), Fast Bank (10,9% - ով՝ 2026թ. II եռամսյակում), Ինեկոբանկ (14,01% - ով ՝ 2025թ. IV եռամսյակում), ինչպես նաև Յունիբանկի կանոնադրական կապիտալի կրճատմամբ (2026թ. II եռամսյակում)՝ 3.8%-ով):
Բանկային հատվածի հիմնական հաշվեկշռային ցուցանիշներւ առաջատար 5-յակի կազմը չի փոխվել։ Այսպես, ակտիվների գծով առաջին հնգյակը, որոնց ընդհանուր ընդգրկումը գերազանցում է 62% - ը, ներկայացնում են Արդշինբանկը, Ամերիաբանկը, Ակբա Բանկը, Ինեկոբանկը և AMIO Bank -ը: Վարկային ներդրումների գծով՝ ավելի քան 65% ընդհանուր ընդգրկմամբ, առաջատար են Ամերիաբանկը, Արդշինբանկը, Ակբա Բանկը, Ինեկոբանկը և AMIO Bank-ը: Արժեթղթերում կատարված ներդրումների գծով առաջատար 5-յակում ընդգրկված են Ամերիաբանկը, Արդշինբանկը, AMIO Bank - ը, Evocabank - ը և Ինեկոբանկը' գրեթե 57% ընդհանուր ընդգրկմամբ, հաճախորդների հանդեպ պարտավորությունների գծով' Արդշինբանկը, Ամերիաբանկը, Acba Bank - ը, Ինեկոբանկը և AMIO Bank - ը' ավելի քան 64% ընդհանուր ընդգրկմամբ, ընդհանուր կապիտալի գծով' Արդշինբանկը, Ամերիաբանկը, Acba Bank - ը, AMIO Bank-ը և Ինեկոբանկը ' 59% ընդհանուր ընդգրկմամբ: 2026 թվականի առաջին կիսամյակի զուտ շահույթի մակարդակով առաջատար է Արդշինբանկը, 2-րդ, 3-րդ և 4-րդ հորիզոնականներում հաստատվել են Ամերիաբանկը, Ակբա Բանկը և Ինեկոբանկը, իսկ 5-րդ հորիզոնական առաջադիմել է IDBank-ը, և այս հնգյակը միագումար գեներացնում է հատվածի շահույթի շուրջ 70% - ը, ընդ որում, գրեթե 51% - ն ապահովում են առաջին երկուսը:
Նշենք, որ Հայաստանում 2022 թվականի նոյեմբերին նոր մասնակցի ներդրմամբ՝ ի դեմս Fast Bank-ի, բանկերի թիվը հասավ 18-ի, սակայն ավելի ուշ 2024 թվականին HSBC-ի հեռանալուց հետո բանկերի թիվը կրկին կրճատվեց՝ հասնելով 17-ի։ Այսպես, 2024 թվականին տեղի ունեցավ Արդշինբանկի կողմից Էյչ-Էս-Բի-Սի Բանկ Հայաստանի կլանում։ Հաշվի առնելով Հայաստանից HSBC-ի դուրս գալը՝ երկրի բանկային հատվածում չորսի փոխարեն արդեն գործում են արտասահմանյան բանկերի երեք "դուստրերը"՝ ՎՏԲ (ՌԴ), Mellat (Իրան), Byblos Bank (Լիբանան): Բացի այդ, կչճատվել է նաև միջազգային ինստիտուցիոնալ ներդրողների ներկայությունը կապիտալում ՝ ի դեմս Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի (EBRD) և Ասիական զարգացման բանկի (ADB), որոնք մասնակցել են Ամերիաբանկի կապիտալում: Մասնավորապես, 2024 թվականին Ամերիաբանկի բաժնետերերի կազմում Bank of Georgia Group PLC (BOGG, ավելի ուշ ՝ 2025 թվականին լայնածավալ ռեբրենդինգից հետո վերանվանվելով Lion Finance Group PLC) և JSC Bank of Georgia ՝ ընդհանուր 90% մասնաբաժնով, EBRD-ի մասնաբաժինը կրճատվել է մինչև 10%, իսկ ԱԶԲ-ի մասնաբաժինը զրոյացվել է ։ (Դրամի հաշվարկային փոխարժեքը ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ 2026թ.հունիսի 30-ի դրությամբ կազմել է 367,89 դրամ/$1):
