Արմինֆո.Մենք դարձել ենք պարտքով ապրող պետություն։ Այդ մասին հարցազրույցում ասել է "Ուժեղ Հայաստան" կուսակցության առաջնորդ Սամվել Կարապետյանը։
"Ունենալով 9 մլրդ դոլար բյուջե՝ նրանք (իշխանությունները - խմբ.) կրկին պարտք են վերցնում 1.4-1.5 մլրդ դոլար, որպեսզի ապահովեն ծախսային մասը", - նշել է նա։ Քաղաքական գործիչն ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ դա ընդհանուր գումարի մոտ 20 տոկոսն է, ինչը չափազանց վտանգավոր ցուցանիշ է։ «Անկախ այն բանից, թե որքան ենք խոսում պարտք-ՀՆԱ հարաբերակցության մասին, մենք հասկանում ենք, որ ՀՆԱ-ն բարձր է վերաարտահանման հաշվին: Եթե պետությունը պարտք է վերցնում 1.4 մլրդ դոլար, դրան գումարենք քաղաքացիների պարտքերը, այսինքն՝ վարկերը, և այդ ամենը գնում է տնտեսություն, ինքնին, դա ապահովում է դրա աճը", - նշել է նա։
Միևնույն ժամանակ, քաղաքական գործիչը դժգոհել է, որ այս 9 տարիների ընթացքում, երբ իշխանոություն է Փաշինյանի թիմը, ոչինչ չի արվում իրական ավելացված արժեք ստեղծելու համար. չկա ոչ մի ստեղծված ձեռնարկություն, որը Հայաստանին հավելյալ արժեք բերեր: Նա ընդգծել է, որ տնտեսությունը պետք է զարգացնել ներդրումների հաշվին, սակայն, նրա ասելով, իշխանությունները դրանց մակարդակը հասցրել են 90-100 մլն դոլարի: Ընդ որում, Կարապետյանը նշել է, որ դրանք, հիմնականում, սփյուռքի ներկայացուցիչներ են, որոնք գալիս են երկիր, բացում, փակում սրճարաններ, ռեստորաններ և այլն, սակայն դա տնտեսության համար լուրջ արդյունք չի տալիս:
Պետությունն իր կառավարչական լիազորությունների շրջանակներում, ըստ "Ուժեղ Հայաստան" կուսակցության ղեկավարի, պետք է ինչ-որ առումով ստիպի բանկերին խթանել տնտեսությունը: Սակայն, ըստ նրա, նրանք հակառակն են անում, հաշվի առնելով, որ պետության վարկերի կեսը վերցված է տեղական բանկերից։ "Դա ավելի թանկ եւ վտանգավոր փողեր են, քանի որ բանկերը դրանք պետք է ուղղեն տնտեսությանը", - ասել է նա:
Նշենք, որ Հայաստանում պետական պարտքը 2026թ. հուլիսի 1-ի դրությամբ կազմել է 14.543 մլրդ դոլար ՝ բնակչության մեկ շնչին բաժին ընկնող պարտքի բեռը պահելով 4.7 հազար դոլարի նշաձողի վրա: Տարեկան կտրվածքով պետական պարտքի աճը երկնիշ 13%-ից դանդաղել է մինչև 5%, ինչը թուլացրել է մեկ շնչին բաժին ընկնող պարտքի բեռի աճը՝ մինչև 4.3% (մեկ տարի առաջ 4.5 հազար դոլարից):
Սակայն, ի տարբերություն նախորդ տարիների, բնակչության մեկ շնչի հաշվով պարտքային բեռը սկսել է բխել առավելապես ներքին պարտքից, քան արտաքին՝ 2.4 հազար դոլար ՝ 2.3 հազար դոլարի դիմաց, առաջինների տարեկան աճի պակաս նկատելի արգելակմամբ՝ 16.9 տոկոսից մինչեւ 7.8 տոկոս, քան երկրորդներինը՝ 11.2 տոկոսից մինչեւ 2.2 տոկոս:
Ըստ ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի տվյալների ՝ Հայաստանի պետական պարտքի կառուցվածքում մինչև 2026թ. հուլիսի 1-ը արտաքին պարտքի մասնաբաժինը տարեկան կտրվածքով նվազել է 50,1% - ից մինչև 48,8%, իսկ ներքին պարտքինը, ընդհակառակը, աճել է 49,9% - ից մինչև 51,2%, ընդ որում, ներքին պարտքը գերակշռել է 2025թ. հուլիսից՝ փաստացի պահպանելով դոմինանտը նաև 2026թվին։
Նշենք, որ ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի տվյալներով ՝ Հայաստանի պետական պարտքը 2026թ.հունվարի 1-ի դրությամբ կազմել է 14.540 մլրդ դոլար (ավելի քան 5.5 տրլն դրամ) ՝ տարեկան աճի 8.4%-ից մինչեւ 13.2% արագացմամբ։ Դա պայմանավորված էր արտաքին պարտքի դինամիկայի բարելավմամբ ՝ ներքին պարտքի աճի շարունակական արգելակման պայմաններում։ Մասնավորապես, արտաքին պարտքի դինամիկան 1% անկումից հասել է 9% աճի՝ գերազանցելով 7 մլրդ դոլարը (2.7 տրլն դրամ), իսկ ներքին պարտքի աճը հետագայում ևս արգելակվել է՝ 19.5% - ից մինչեւ 17.3%՝ կազմելով 7.5 մլրդ դոլար (2.8 տրլն դրամ)։ Ընդ որում, բացարձակ մեծությամբ ներքին պարտքն արտաքինից սկսել է առաջ անցնել 2025 թվականի հուլիսից ՝ մինչ այդ հունիսին արդեն գրեթե հավասարվելով։ ՀՆԱ-ի նկատմամբ պետական պարտքի հարաբերակցությունը 2025 թվականին նվազել է 49,7% - ից մինչև 48,9% ՝ ինչպես ՀՆԱ-ի աճի արագացմամբ ՝ 5,9% - ից մինչև 7,1%, այնպես էլ պետական պարտքի՝ 8,4% - ից մինչև 13,2%: Մասնավորապես, արտաքին պարտք-ՀՆԱ հարաբերակցությունը 2025 թվականի ընթացքում էլ ավելի է նվազել 25% - ից հասնելով 23,7% - ի, իսկ ներքին պարտքինն աննկատ աճել է ՝ 24,7% - ից մինչեւ 25,2%։ Վիճակագրական տվյալների համաձայն ՝ Հայաստանում տնտեսական ակտիվության աճը 2026թ. հունվար-հուլիսին արագացել է մինչև տարեկան 7,7% (2025թ.նույն ժամանակահատվածի 7,1% - ից)։
