Երեքշաբթի, 13 Հոկտեմբերի 2026 16:26
Ալինա Հովհաննիսյան

Փորձագետ․ Պետք է մտածել, թե ինչու հետխորհրդային մյուս երկրները չեն ձգտում դեպի ԵԱՏՄ

Փորձագետ․ Պետք է մտածել, թե ինչու հետխորհրդային մյուս երկրները չեն ձգտում դեպի ԵԱՏՄ

Արմինֆո. Ինտեգրացիոն սխեմայի գրավչությունը պետք է նոր անդամների գրավի ԵԱՏՄ (Եվրասիական տնտեսական միություն)։ Հոկտեմբերի 13-ին նման կարծիք է հայտնել Հայաստանի դեմոկրատական կուսակցության առաջնորդ, "Միասին" հասարակական շարժման համակարգող Արամ Սարգսյանը՝ «ԵԱՏՄ-ն փոփոխվող աշխարհում. հետագա ինտեգրման հեռանկարներ և նոր մարտահրավերներ» թեմայով տեսակամրջի ժամանակ։

"Բայց եթե մենք մրցակցում ենք այնպիսի միության հետ, ինչպիսին ԵՄ-ն է, պետք է մտածել, թե ինչու հետխորհրդային երկրները չեն ձգտում դեպի ԵԱՏՄ", - ասել է նա՝ որպես օրինակ նշելով Ուզբեկստանը, Տաջիկստանը, Վրաստանը, Ադրբեջանը: Պատճառներից մեկը, փորձագետի կարծիքով, կարող է լինել այն, որ ԵԱՏՄ շրջանակներում երկրները ձգտում են իրենց արտադրանքն իրացնել, առաջին հերթին, ռուսական շուկայում ՝ հաշվի առնելով դրա հնարավորություններն ու մասշտաբները: Սակայն թվարկված պետությունները, Սարգսյանի խոսքով, առանձնապես արտոնությունների կարիք չունեն, քանի որ երկկողմ պայմանավորվածությունների շրջանակներում իրենց արտադրանքն իրացնում են ՌԴ-ում։ Այդ առնչությամբ նա նշել Է Միության զարգացման համար նոր ձեւերի որոնման անհրաժեշտությունը ՝ առաջին հերթին անվանելով արդյունաբերական եւ գիտական կոոպերացիաները։

Անդրադառնալով Հայաստանում տիրող իրավիճակին՝ քաղաքական գործիչը նշել է, որ հասարակությունը բաժանված է երկու մասի. "Դրանցից մեկը հայտնվել է ղեկավարության արկածախնդիր մտահղացումների մեջ, որ այժմ պետք է դիվերսիֆիկացնել արտաքին քաղաքականությունը, եւ, բնականաբար, այդ առումով կարելի է գնալ ԵՄ, որը մեզ չի հրավիրել եւ չի սպասում": Սարգսյանի կարծիքով՝ դիվերսիֆիկացման ճանապարհով գնալ, որի մասին հայտարարում են երկրի իշխանությունները, հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ քո պետությունն ինքնաբավ է առնվազն 75 տոկոսով։ «Բայց մենք ինքնաբավություն չունենք: Մեր պարտքը գերազանցել Է ՀՆԱ-ի 50 տոկոսը, իշխանությունները մշտապես փոխառություններ են վերցնում, որոնք գնում են բյուջեի պակասուրդը ծածկելուն", - փաստել է նա։

Միևնույն ժամանակ, Սարգսյանն ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ Հայաստանի վարչապետը, ամենայն հավանականությամբ, վերանայում է իր որոշ դիրքորոշումներ, ելնելով այն իրողություններից, որոնք ստեղծվել են Հայաստանի շուրջ և, ընդհանուր առմամբ, աշխարհում։ Ի սկզբանե, ինչպես նշել է կուսակցության ղեկավարը, Փաշինյանն ասում էր, որ ընտրություններն անցկացվում են այլընտրանքներ ունենալու համար, մինչդեռ, հիմա հայտարարում է, որ ամեն ինչ կախված է այն բանից, թե արդյոք Հայաստանին կընդունեն ԵՄ, արդյոք հայ ժողովուրդը կքվեարկի դրա օգտին: "Սա հետքայլ անելու փորձ է, քանի որ այն ժամանակ պետք չէր, որ խորհրդարանն ընդուներ օրենք, որն ասում է, թե մենք գնում ենք դեպի ԵՄ", - ուշադրություն է հրավիրել Սարգսյանը։

Հիշեցնենք, որ Հայաստանը Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) լիիրավ անդամ է դարձել 2015 թվականի հունվարի 2-ին:

Արդեն 2026թ. մարտին ՀՀ Ազգային ժողովը լիագումար նիստում երկրորդ և վերջնական ընթերցմամբ ընդունել է "Եվրոպական միությանը Հայաստանի անդամակցության գործընթաց սկսելու մասին" օրենքի նախագիծը: Փաստաթղթի ընդունմանը կողմ է քվեարկել 64 պատգամավոր, դեմ՝ 7, ձեռնպահ չի եղել: Օրինագիծը մշակվել էր "Եվրաքվե" քաղաքացիական նախաձեռնության կողմից, որը կազմակերպել էր քաղաքացիների 60 հազար ստորագրությունների հավաքագրում՝ անհրաժեշտ 50 հազարի դիմաց: Այսպիսով, նախաձեռնությունն իրավունք էր ստացել մշակել մի փաստաթուղթ, որն օրենքով սահմանված կարգով ներկայացվել էր երկրի խորհրդարան:

Դրան հաջորդել են ռուսական կողմի սահմանափակումները։ Այս տարվա մայիսի վերջից Ռուսաստանի լիազոր մարմինները ՝ "Ռոսպոտրեբնադզորը" և "Ռոսսելխոզնադզորը", աստիճանաբար սահմանափակումներ են մտցրել Հայաստանից Ռուսաստան և ԵԱՏՄ երկրների շուկա թարմ գյուղատնտեսական արտադրանքի, ծաղիկների, ձկան, ձկնամթերքի, ինչպես նաև կաթնամթերքի մատակարարման նկատմամբ: Ընդ որում, այդ ապրանքախմբերի արտահանման ծավալների շուրջ 80-90% - ը Հայաստանն ավանդաբար ուղարկել է ՌԴ։ Հաշվի առնելով այն բարդ իրավիճակը, որում հայտնվել են հայ արտադրողներն ու արտահանողները, կառավարությունը ձեռնամուխ է եղել դեպի ԵՄ և այլ երկրներ արտահանման խթանման աջակցության ծրագրերի մշակմանը:

Այսպիսով, Ռուսաստանի հետ փոխադարձ առևտրում 2026թ. հունվար-օգոստոսին ձևավորվել է հետևյալ պատկերը. առևտրաշրջանառությունը կրճատվել է 19,2% - ով՝ մինչև 3,6 մլրդ դոլար: Արտահանումը կազմել է 1,6 մլրդ դոլար՝ տարեկան 9,1% անկմամբ, ներմուծումը՝ 1,9 մլրդ դոլար՝ տարեկան 26,1% անկմամբ:

ԵԱՏՄ երկրների հետ միտումները նույնպես լավատեսություն չեն ներշնչում։ Փոխադարձ առևտրի ծավալը հաշվետու ժամանակահատվածում կրճատվել Է 17,2% - ով՝ կազմելով 3,8 մլրդ դոլար: Ընդ որում, արտահանումը դրսեւորել է 8,5% անկում՝ գերազանցելով 1,7 մլրդ դոլարը՝ ներմուծման 23,4%-ով նվազման ֆոնին՝ մինչև 2 մլրդ դոլար: