Արմինֆո.Եվրասիական զարգացման բանկի (ԵԱԶԲ) գործառնությունների տարածաշրջանի բոլոր պետություններում, բացառությամբ Հայաստանի, ներկայում դիտվում է հավասարակշռված իրական արդյունավետ փոխարժեքի թուլացման միտում: Այս մասին ասվում է բանկի "ԵԱԶԲ-ի մասնակից երկրներում ոչ դիտարկելի տնտեսական փոփոխականների գնահատում" զեկույցում:
Ինչպես եւ ՀՆԱ-ի պարագայում՝ կորոնավիրուսի համավարակը, ստացված արդյունքների համաձայն, ներկայում ավելի շատ է ազդել իրական արդյունավետ փոխարժեքի խզման վրա, քան դրա աճի հավասար տեմպերի վրա: Ընթացիկ տարվա առաջին կեսին ազգային արժույթների թուլացումը հանգեցրել է դրանց զգալի թերագնահատման ԵԱԶԲ - ի մասնակից երկրների մեծ մասում: Գերագնահատված է մնում տաջիկական սոմոնին, որի արժեզրկումը 2020թ. մարտ - հունիս ամիսներին մեծ չէր, իսկ հայկական դրամը գտնվում է հավասարակշռության մոտ։
Զեկույցի հեղինակների խոսքով՝ մինչեւ COVID-19 համավարակի սկսվելը հավասարակշիռ արժեզրկման տեմպերը նվազել են, այդ թվում՝ պոտենցիալ ՀՆԱ-ի աճի ազդեցության ներքո:
2020 թվականի առաջին կիսամյակում ԵԱԶԲ - ի մասնակից երկրների մեծ մասում ցուցանիշը փոքր-ինչ բարձրացել է, ինչը կարող է լինել համաշխարհային եւ տարածաշրջանային ֆինանսական շուկաներում աճող անորոշության եւ մրրկայնության հետեւանք, որոնք առաջացել են COVID-19 համավարակի հետեւանքով: Բելառուսում փոխարժեքի հավասարակշիռ թուլացումն աճել է 0,3-1,1 տոկոսով նախաճգնաժամային մակարդակի նկատմամբ եւ հասել է 1,7-2,3 տոկոսի, Ղազախստանում՝
0,4-0,9% - ով (մինչև 3,1-3,5%), Ղրղզստանի Հանրապետությունում՝ 0,2-0,7% - ով (մինչև 3,2-3,4%), Ռուսաստանում՝ 0,1 - 0,5%-ով (մինչև 1,3-1,7%): Տաջիկստանում ցուցանիշը մնացել է մոտավորապես նախորդ տարեվերջի մակարդակում եւ կազմել է 1,6 տոկոս: Հայաստանում պահպանվում է մոտ 0,5 տոկոսի չափով հավասարակշիռ ամրապնդման միտումը:
Հավասարակշիռ փոխարժեքների հետագա դինամիկան մեծապես կախված է COVID-19 համավարակի զարգացումից և տնտեսական աճի պոտենցիալ տեմպերի վերականգնումից։ Բացասական սցենարի իրականացման դեպքում ազգային արժույթների թրենդային արժեզրկումը կարող է շարունակել ավելանալ։
"Եթե վարակի կրկնակի մասշտաբային տարածումը հաջողվի կանխել, իսկ տնտեսական աջակցության ներքին պետական միջոցները արդյունավետ լինեն, պետք է սպասել ԵԱԶԲ գործառննությունների տարածաշրջանի երկրների մեծ մասում հավասարակշիռ թուլացման տեմպերի դանդաղեցման միտումների վերսկսմանը", - ասված Է զեկույցում:
Նշենք, որ ՀՀ ԿԲ տվյալներով, 2020 թվականի հունիսի վերջին իրական արդյունավետ փոխարժեքի ինդեքսը (1997=100) կազմել է 149,64, իսկ անվանական արդյունավետ փոխարժեքի ինդեքսը՝ 316,75, որոնց համեմատությունը մայիսի ցուցանիշների հետ (154,33 և 321,13) խոսում է թուլացման մասին: Այնուհետու հուլիսին իրական արդյունավետ փոխարժեքը ինդեքսը (146.54) շարունակում էր թուլանալ,մինչդեռ անվանական արդյունավետ փոխարժեքը ինդեքսը՝ 318.03, ամրապնդվում էր: Բայց այդ ինդեքսների տարեկան (2020թ. հունիսին՝ 2019թ. հունիսի համեմատ) և կիսամյակային աճը նշանակում է ամրապնդում. 2019թ. հունիսին՝ 145,41 և 302,85, իսկ 2019թ. դեկտեմբերին ՝ 143,70 և 302,12։
Հայաստանի մանրածախ արժութային շուկայում 2020թ. հունիսի վերջին դրամի փոխարժեքը
Դոլարի նկատմամբ կազմել է 482.5 դրամ/1դոլար, եվրոյի նկատմամբ' 542.5 դրամ/1եվրո, եւ ռուսական ռուբլու նկատմամբ՝ 6,9 դրամ/1ռուբլի: Տարեկան և կիսամյակային կտրվածքով դրամը
դոլարի նկատմամբ մի փոքր արժեզրկվել է՝ 1,1-0,7 տոկոսով, եւ եվրոյի նկատմամբ՝ 0,3-2,2 տոկոսով՝ ռուբլու նկատմամբ արժեվորվելով 9,2-10,4%-ով:
