Հայաստանի նոր ԱԷԿ-ը, ըստ նախնական տվյալների, կունենա 400-600 ՄՎտ հզորություն

Արմինֆո.Հայաստանը ցանկանում է նոր ատոմակայան կառուցել մինչև ներկայիս ԱԷԿ-ի գործողության ժամկետի ավարտը՝ 2036 թվականը: Նորը, նախնական գնահատմամբ, կունենա 400-600 Մվտ հզորություն։ Այդ մասին հայտարարել է տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարար Գնել Սանոսյանը՝ սեպտեմբերի 19-ին Երեւանում Համաշխարհային հայկական գագաթնաժողովի ժամանակ։

Սանոսյանի գնահատմամբ՝ Հայաստանի էներգետիկ ոլորտը բավականին հետաքրքիր կառուցվածք ունի. երկրում էլեկտրաէներգիայի մոտ 40%-ն արտադրում է ԱԷԿ-ը, մոտ 30% - ը բաժին է ընկնում ՋԷԿ-ներին, մոտ 20% - ը ՝ ՀԷԿ-երին, իսկ մնացած 10% - ը գեներացվում է արևային էլեկտրակայանների կողմից:

"Բարեբախտաբար, եթե մի քանի տարի հետ գնանք, ապա կտեսնենք, որ արևային էլեկտրակայանների բաժինը մոտ էր զրոյին կամ կազմում էր ընդամենը 1%, և այն 10%-ը, որ մենք հիմա ունենք, շարունակում է աճել այնքան արագ, որ մենք մեկ քայլ առաջ ենք մեր ռազմավարության մեջ ամրագրված նպատակներից", - ասել է նախարարը:

Ընդ որում, նախարարը նշել է, որ շատ հաճախ շոշափվում է երկրի էներգետիկ կախվածության թեման։ Մինչդեռ, պարզապես, անհնար է որևէ ռեսուրսից կախված չլինել։ Որքան էլ խրախուսվեն էներգիայի վերականգնվող աղբյուրները, հենց նույն արևային էլեկտրակայանը կախված է արևից, իսկ հողմակայանը՝ քամու ուժից:

<Ընդհանուր առմամբ, մեր երկրի էներգետիկ համակարգի լավն այն է, որ այն շատ կախված չէ մեկ ուղղությունից: Այդ հանգամանքը մեզ բերել է այն հետեւության, որ, ըստ երեւույթին,  նոր ԱԷԿ պետք է կառուցել, բայց, կրկին, պետք է այնպիսի չափի ատոմակայան կառուցել, որպեսզի այն չլինի այնքան մեծ, որ ողջ էներգետիկ համակարգը կլանի, քանի որ մեր երկիրը սպառում է 800-1000 ՄՎտ էլեկտրաէներգիա, և եթե մենք կառուցենք 1000-1200 ՄՎտ հզորությամբ ատոմակայան, ապա կստացվի, որ երկրի ողջ էներգահամակարգը կախված լինի ատոմակայանից՝ իր դրական և բացասական կողմերով», - ընդգծել է Գնել Սանոսյանը:

Այդ առնչությամբ, նրա կարծիքով, պետք է աշխատել գոյություն ունեցող ԱԷԿ-ի շահագործման ժամկետը մինչև 2036 թվականը երկարաձգելու ուղղությամբ, ինչն էլ արվում է։ Իսկ արդեն 2036 թվականին ունենալ նոր ատոմային էլեկտրակայան։ "Մեր նախնական գաղափարն այն է, որ այն կունենա 400-600 Մվտ հզորություն ՝ գոյություն ունեցող ԱԷԿ - ը փոխարինելու համար", - պարզաբանել է նախարարը:

Բացի այդ, նշել է ՏԿԵՆ ղեկավարը, կառավարությունը շարունակում է խրախուսել նոր արեւային էլեկտրակայանների տեղադրումը։ Կան նաև բավականին հետաքրքիր նախագծեր, որոնք կապված են հողմային կայանների տեխնոլոգիայի հետ, և դրանք գործընթացի մեջ են։

"Կարծում եմ, որ վարվող քաղաքականությունը հավասարակշռված է, և մենք ոչ միայն ի վիճակի ենք բավարարել մեր սեփական էներգետիկ կարիքները, մենք նաև երկիր ենք, որը էլեկտրաէներգիա է արտահանում։ Եվ մենք ցանկանում ենք ավելացնել այդ արտահանման ծավալը։ Մասնավորապես, Իրանի հետ էլեկտրահաղորդման խոշոր գծեր են կառուցվում, ինչը թույլ կտա մեծացնել ԻԻՀ էլեկտրաէներգիայի արտահանման հզորությունը, և մենք ունենք երկու երկրների համար բավական հետաքրքիր և օգտակար համաձայնագիր, որով Հայաստան ներկրվող իրանական գազը վերածվում է էլեկտրաէներգիայի եւ արտահանվում Իրան>, - հայտարարել է Գնել Սանոսյանը։

Հիշեցնենք, որ նախօրեին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը նույն գագաթնաժողովի հարթակներում հայտարարել էր նոր ատոմակայանի կառուցման վերաբերյալ ՀՀ իշխանությունների կողմից ընդունված "ռազմավարական որոշման" մասին, որը լինելու է մոդուլային կայան: «Այսինքն, մենք պետք է ունենանք փոքր տեսակի մոդուլային ատոմային էլեկտրակայան», - հայտարարել էր նա։ Ընդ որում, վարչապետը խոստովանել էր, որ մոդուլային ատոմակայանների տեխնոլոգիան դեռեւս չի հասել կիրառման փուլին, սակայն մի քանի երկրներ մշակում են այն։ <ԱՄՆ-ն այն երկիրն է, որն ամենամեծ առաջընթացի հասել այդ առումով, սակայն Ֆրանսիան, Ռուսաստանը և Հարավային Կորեան նույնպես զբաղվում են դրանով: Մենք աշխատում ենք գործընկերների հետ: Բայց այս պահին խնդիր կա։ Աշխարհում չկա գործող մոդուլային ԱԷԿ, կան կառուցվող ատոմակայաններ։ Բայց մենք վստահ ենք, որ դա անպայման տեղի կունենա ։ Անցյալ տարի Բրյուսելում միջուկային էներգետիկայի գագաթնաժողովին մասնակցելուց հետո ինձ մոտ կասկած չի մնացել առ այն, որ այդ տեխնոլոգիան հասունացել է, և դրա ներդրումը միայն ժամանակի հարց է։ Մենք պետք է ունենանք մոդուլային ԱԷԿ, որը չի դիտարկվի որպես սպառնալիք ինչպես Հայաստանի, այնպես էլ հարեւան երկրների համար", - եզրափակել է կառավարության ղեկավարը։

Նշենք, որ ԱՄՆ-ը, որի հետ կառավարությունը ստորագրել է "խորհրդատվական համաձայնագիր" միջուկային էներգետիկայի վերաբերյալ, առաջարկում է փոքր մոդուլային կայաններ մինչեւ 300 ՄՎտ հզորությամբ, սակայն դրանք դեռեւս, գործնականում, չեն փորձարկվել: Դրանց արդյունավետության մասին դեռ վաղ է խոսել։

Մինչդեռ, ինչպես լավ հայտնի է, դրանց առաջին նմուշները կառուցել են ռուսներն ու չինացիները, այլ ոչ թե՝ ամերիկացիները ։ Ռուսաստանն արդեն պայմանագրեր է ստորագրել Ուզբեկստանում 6 մոդուլային կայանների կառուցման համար և ինքն արդեն նման բլոկ է կառուցում իր մոտ՝ Յակուտիայում։

Հիշեցնենք, որ Հայաստանում գործող ԱԷԿ-ը պետք է շահագործումից հանվեր 2016 թվականին, սակայն դրա ծառայության ժամկետը երկարաձգվեց մինչև 2026 թվականը: Այնուհետեւ իշխանությունները որոշել են թիվ 2 էներգաբլոկի շահագործման ժամկետը կրկին երկարաձգել մինչեւ 2036։

Եթե նկատի ունենանք, որ փոքր մոդուլային ռեակտորները (ՓՄՌ) գտնվում են կամ նախագծման կամ լիցենզավորման փուլում, ապա դրանց արդյունաբերական արտադրության համար, մասնագետների տվյալներով, կպահանջվի, առնվազն, 20 տարի, իսկ Երեւանը հնարավորություն չունի այդքան երկար ժամանակ սպասել։ Մասնագետներն ու փորձագետները նշում են, որ աշխարհում հինգերորդ արդյունաբերական հեղափոխության բուռն զարգացման պայմաններում, որը վաղ թե ուշ կտարածվի նաեւ Հայաստանի վրա, երկրին անհրաժեշտ կլինի մինչեւ 1200 Մվտ բարձր հզորությամբ կայան: Միայն հանրապետության ողջ ավտոմոբիլային տրանսպորտը էլեկտրամոբիլների փոխադրելու համար կպահանջվեն Հայկական ԱԷԿ-ի ներկայիս գործող էներգաբլոկի հզորություններին հավասար հզորություններ: Դրան պետք է ավելացնել նաև լեռնահանքային արդյունաբերության ակտիվ զարգացումը ։ Շինարարության գործընթացում են գտնվում նաև մետաղամշակման մի շարք ձեռնարկություններ, ընթանում է ակտիվ կապիտալ շինարարություն: Փորձագետները նաեւ կարծում են, որ չպետք է անտեսել Երեւանի եւ Հրազդանի ՋԷԿ-երի երկու ջերմային բլոկների ամբողջական կոնսերվացման ծրագրերը, ինչը կհանգեցնի զգալի հզորությունների կորստի: