Արմինֆո.Հաշվի առնելով, որ Հայաստանի և Իրանի միջև բեռնափոխադրումների ծավալն օրեցօր ավելանում է, որոշում է կայացվել, որ Երևանն ու Թեհրանը համաձայնեցրել են Արաքս գետի վրա երկրորդ կամրջի կառուցումը: Այդ մասին օգոստոսի 19-ին հայտարարել է ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը՝ Երեւանում ԻԻՀ նախագահ Մասուդ Փեզեշքիանի հետ համատեղ ճեպազրույցում։
Վարչապետի խոսքով՝ ՀՀ-ի և ԻԻՀ-ի միջև մի շարք ենթակառուցվածքային ծրագրեր արդեն անցել են իրականացման փուլ: Դրանցից մեկը "Հյուսիս-հարավ" ներդրումային ծրագրի Քաջարան-Ագարակ 32 կմ հատվածի կառուցման ծրագիրն է, որի կապալառուն իրանական ընկերությունն է։ Այդ ծրագրերը ռազմավարական նշանակություն ունեն Հայաստանի համար, հավելել Է վարչապետը։
Նա հիշեցրել է, որ ավելի վաղ երկրները նպատակ ունեին երկկողմ ապրանքաշրջանառությանը հասցնել, նախ, մինչեւ 1 մլրդ դոլար, ապա՝ նաեւ մինչեւ 3 մլրդ դոլար: «Այսօր արդեն կարելի է արձանագրել, որ, գործնականում, մոտեցել ենք 1 մլրդ դոլարի նշագծին եւ հետեւողականորեն գնում ենք հաջորդ նպատակին: Դրան մեծապես կնպաստի Իրանի և ԵԱՏՄ-ի միջև ազատ առևտրի գոտու մասին համաձայնագիրը», - ասել է Փաշինյանը։
Էներգետիկայի ոլորտում համագործակցության կարևորագույն ծրագրերից է Իրան-Հայաստան 400 կՎ երրորդ էլեկտրահաղորդման գծի կառուցման ծրագիրը: «Հարցը քննարկվել է: Կա հստակ փոխըմբռնում, որ նախագիծը պետք է հնարավորինս սեղմ ժամկետում ավարտել։ Դա թույլ կտա Հայաստանին ավելի շատ էլեկտրաէներգիա արտահանել Իրան», - նշել է վարչապետը։
Հայաստանը, ինչպես ընդգծել է Փաշինյանը, առանձնակի կարեւորություն է տալիս Իրանի հետ ռազմավարական հարաբերություններին ։ Նա վստահություն է հայտնել, որ կառավարությունների ակտիվ, հետևողական ջանքերը թույլ կտան կյանքի կոչել երկկողմ ռազմավարական ծրագրերը ՝ ի շահ երկու երկրների ժողովուրդների:
Հիշեցնենք, որ Հայաստանին և Իրանին կապում են 220 կիլովոլտ լարման էլեկտրահաղորդման երկու գիծ: Այժմ կառուցվում է երրորդը (400 կՎ լարման), որը թույլ կտա եռապատկել Հայաստանի և Իրանի միջև էլեկտրաէներգիայի փոխհոսքերը։ Այսպես, Հայաստանն Իրանի հետ բարտերային գործարք է իրականացնում, համաձայն որի, ստանում է 1 խմ իրանական գազ՝ հակառակ ուղղությամբ 3 կվտ/ժ էլեկտրաէներգիա մատակարարելու դիմաց, և երրորդ էլեկտրահաղորդման գծի կառուցումից հետո այդ ծավալները զգալիորեն կավելանան (350 ՄՎտ-ից մինչև 1200 Մվտ)։ Այնուամենայնիվ, "Հյուսիս-Հարավ" էներգետիկ միջանցքի կառուցման նախագիծը, որը կոչված է միավորելու Իրանի, Հայաստանի, Վրաստանի և Ռուսաստանի էլեկտրաէներգետիկ համակարգերը, բախվել է մի շարք խնդիրների, որոնք, առաջին հերթին, կապված են օբյեկտի շահագործման հանձնման ժամկետների հաճախակի հետաձգման հետ: Եթե ավելի վաղ "Իրան-Հայաստան" էլեկտրահաղորդման գծի ավարտի ամսաթիվը հայտարարվել էր 2018 թվականի վերջը (շինարարությունը սկսվել է 2015 թվականին), 2021 թվականի դեկտեմբերի վերջին պատասխանատու կառույցներն արդեն հայտարարել էին, որ գիծը պատրաստ կլինի մինչև 2024 թվականի ավարտը։
Իրան-Հայաստան 400 կիլովոլտ էլեկտրահաղորդման գծի կառուցման հիմնական կապալառուն իրանական Sunir ընկերությունն է ։ Նախագծի ընդհանուր արժեքը կազմում է 107,9 մլն դոլար, որի 77%-ը տրամադրել է Իրանի Արտահանման զարգացման բանկը, իսկ 23%-ը՝ հենց Sunir ընկերությունը: Մեկ տարի առաջ Իրանն ու Հայաստանը երկարաձգեցին "Գազ Էլեկտրաէներգիայի դիմաց" համաձայնագրի գործողությունը՝ մինչև 2030 թվականը: Ինչ վերաբերում է Հայաստան-Վրաստան էլեկտրահաղորդման գծին, ապա դրա կառուցմանը կողմերը դեռ ձեռնամուխ չեն եղել։
Սույն թվականի օգոստոսի 14 - ին ՀՀ կառավարությունը փոփոխություններ է կատարել 2025 թվականի պետական բյուջեում՝ "Իրան-Հայաստան 400 կՎ էլեկտրահաղորդման օդային գծի և համապատասխան ենթակայանի կառուցում" ծրագիրը հնարավորինս սեղմ ժամկետում ավարտին հասցնելու և վերջնական սպառողի համար էլեկտրաէներգիայի սակագների հետագա աճը մեղմելու նպատակով: Արդյունքում, ինչպես նշվել է որոշման նախագծում, Իրան-Հայաստան 400 կՎ էլեկտրահաղորդման գծի կառուցումը կիրականացվի ԱԷԿ ՓԲԸ 2-րդ էներգաբլոկի շահագործման նախագծային ժամկետի կրկնակի երկարաձգման համար հատկացումների մի մասի հաշվին
