Հայաստանում կբարձրանա մետաղական ամրանների ներկրման պետական տուրքի դրույքաչափը

Արմինֆո.  Հայաստանում մետաղական ամրանների ներմուծման համար պետական տուրքի դրույքաչափը բազային պետական տուրքի 29-ապատիկից կբարձրանա մինչև 55-ապատիկ: ՀՀ Ազգային ժողովը նոյեմբերի 11-ի լիագումար նիստում առաջին ընթերցմամբ քննարկում է "Պետական տուրքի մասին" օրենքում ԱԺ պատգամավորներ Սերգեյ Բագրատյանի եւ Նարեկ Ղահրամանյանի առաջարկած փոփոխությունները:

ԱԺ հաղորդագրության համաձայն, ըստ հիմնական զեկուցող Սերգեյ Բագրատյանի՝ նախագծի մշակումը պայմանավորված է Հայաստանի Հանրապետությունում մշակող արդյունաբերության գերակա ճյուղ համարվող ծանր արդյունաբերության խթանման, ինչպես նաեւ ռազմավարական նշանակություն ունեցող ապրանքների (սեւ մետաղների) արտադրության եւ ներքին առեւտրի կանոնակարգման անհրաժեշտությամբ:

Նպատակ ունենալով զարգացնել առավել բարձր ավելացված արժեք ունեցող ապրանքների արտադրությունն ու հումքային ռեսուրսների ներքին սպառումը, տեղում սեւ եւ գունավոր մետաղների ջարդոնի վերամշակման, թափոններից մետաղների կորզման եւ առավել բարձր ավելացված արժեքով արտադրանքների արտադրության խթանումը՝ ՀՀ կառավարությունը մի շարք որոշումներով արգելել է սեւ եւ գունավոր մետաղների ջարդոնի եւ թափոնների արտահանումը, ինչպես նաեւ սահմանափակել է սեւ մետաղից պատրաստված պարզ եւ ցածր ավելացված արժեք ունեցող որոշ ապրանքների արտահանումը:
 

«Դրա հետ մեկտեղ, 2024 թվականին «Պետական տուրքի մասին» օրենքում կատարվեց լրացում, համաձայն որի՝  «ԵԱՏՄ արտաքին տնտեսական գործունեության ապրանքային անվանացանկ» (ԵԱՏՄ ԱՏԳ ԱԱ) դասակարգչի 7214 եւ 7215 ապրանքային խմբերին դասվող պողպատե ամրանների՝ «Բացթողում՝ ներքին սպառման համար», «Վերամշակում՝ մաքսային տարածքում» եւ «Վերամշակում՝ ներքին սպառման համար» մաքսային ընթացակարգերով յուրաքանչյուր մինչեւ մեկ տոննայի ներմուծման լիցենզիա տրամադրելու համար սահմանվեց պետական տուրք բազային տուրքի 29-ապատիկի չափով»,- մանրամասնել է հիմնական զեկուցողը՝ հավելելով, որ առաջարկվող փոփոխության նպատակն է ապահովել տեղական արտադրության զարգացումը, ներմուծման փոխարինումը եւ հավասար մրցակցային պայմանները:

Սերգեյ Բագրատյանը պատասխանել է պատգամավորների հարցերին՝ ներկայացնելով պարզաբանումներ գնաճային հնարավոր տատանումների, վերջին տարիների վիճակագրության, ներկրվող ապրանքատեսակի հնարավոր թանկացման վերաբերյալ:

ՀՀ ԱԺ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ Բաբկեն Թունյանը տեղեկացրել է, որ հարցի առնչությամբ հանդիպում է եղել արտադրող եւ ներկրող կազմակերպությունների ներկայացուցիչների հետ: Նրա համոզմամբ ներդրման ոլորտն առաջարկվող փոփոխությամբ չի տուժի: Հանձնաժողովի փոխնախագահի դիտարկմամբ որոշումն այնքան բալանսավորված է, որ հավասարակշռված աշխատանք կծավալվի: Իսկ որոշում չկայացնելու դեպքում գուցեեւ ստեղծվի մի իրավիճակ, երբ տեղական արտադրողները կդադարեցնեն իրենց գործունեությունը, կլինի իրական աշխատատեղերի կորուստ, հետագայում նաեւ՝ ներդրվող ապրանքների գնաճ:

Բաբկեն Թունյանը կարեւորել է հարցի կարգավորման հրատապությունը՝ տեղեկացնելով, որ գլխադասային հանձնաժողովը նախագծին տվել է դրական եզրակացություն:

Հարակից զեկուցող, Էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ Էդգար Զաքարյանը հայտնել է, որ 2023 թվականին մոտ 240 հազար տոննա, 2024 թվականին՝ 251 հազար տոննա, իսկ 2025 թվականի առաջին ինն ամիսների ընթացքում 231 հազար տոննա ներմետաղական ամրաններ են վաճառվել: 2025 թվականին 130 հազար տոննա ապրանք է ներկրվել: «Ներկա պահին ունենք երեք ձեռնարկություն, որոնք վերջնական արտադրանք են տալիս, իսկ մինչեւ տարվա վերջ չորրորդ ձեռնարկությունն էլ կապահովի վերջնական արտադրանք»,- նշել է Էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալը՝ հավելելով, որ հավասարակշռող գին է առաջարկվել:

Նշենք, որ ըստ վիճակագրական տվյալների՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետությունից Հայաստանի Հանրապետություն պողպատե ամրանների ներկրումը շարունակաբար աճում է։ Մրցակցության պաշտպանության հանձնաժողովի կողմից իրականացված վաղ ուսումնասիրությունների համաձայն, 2023 թվականին 2022 թվականի համեմատ 1 տոննա ամրանների միջին կշռված մաքսային արժեքը նվազել է 52 հազար դրամով՝ 269 հազար դրամից մինչեւ 217 հազար դրամի։ Նշվել է, որ Հայաստանի Հանրապետությունում արտադրված ամրանների 1 տոննայի միջին գինը կազմում է 259 600 դրամ, նվազագույն և առավելագույն գները, համապատասխանաբար՝ 215 հազար և 300 հազար դրամ:

ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության հոկտեմբերի վերջի տվյալների համաձայն, արտահանման արգելքի կիրառման արդյունքում զգալիորեն աճել են տեղական մետաղի արտադրության ծավալները, մասնավորապես, 2024 թվականին ձուլվածքների համար չլեգիրված պողպատի արտադրությունն աճել է 2,4 անգամ, պողպատե խողովակների, սնամեջ պրոֆիլների և դրանց կցամասերի արտադրությունը՝ 10,8% - ով, ալյումինից ձուլված կենցաղային արտադրատեսակների արտադրությունը՝ 5,8% - ով, մետաղական կոնստրուկցիաների և դրանց մասերը՝ երկաթից, թուջից, պողպատից կամ ալյումինից՝ 19% - ով։ Կառավարության ձեռնարկած միջոցառումների արդյունքում 2022-2025 թվականներին ոլորտ են ուղղվել ներդրումներ, այդ թվում ՝ օտարերկրյա (Քարակերտի քարաձուլման գործարան, GTB Steel, Dzulakentro, Edmet, Aske Group, Asedl)։ Էկոնոմիկայի նախարարության կանխատեսմամբ՝ վերոնշյալ ծրագրերով ներդրումների ընդհանուր ծավալը կկազմի շուրջ 100 մլն դոլար, ինչի արդյունքում կստեղծվի 550-750 նոր աշխատատեղ, իսկ տեղական սև և գունավոր մետաղների ջարդոնի օգտագործման ծավալը կավելանա 65-70% - ով ՝ ջարդոնի սպառման տարեկան ծավալը հասցնելով 250 հազար տոննայի: