Արմինֆո. Ներդրումային ակտիվությունը և ներքին պահանջարկը Եվրասիական տարածաշրջանի երկրների մեծ մասի համար կմնան աճի հիմնական շարժիչ ուժերը ՝ չնայած համաշխարհային տնտեսության չափավոր աճին և բարձր տոկոսադրույքների պահպանմանը: Այդ մասին են վկայում Եվրասիական զարգացման բանկի (ԵԶԲ) հրապարակած 2026-2028 թվականների մակրոտնտեսական կանխատեսման տվյալները։
Բանկի վերլուծաբանների համաձայն ՝ 2026 թվականին տարածաշրջանի ՀՆԱ-ի աճը կկազմի 2,3 տոկոս, ընդ որում, առաջատարներ կմնան Ղրղզստանը (9,3 տոկոս), Տաջիկստանը (8,1 տոկոս), Ուզբեկստանը (6,8 տոկոս) եւ Ղազախստանը (5,5 տոկոս): "Գնաճը կշարունակի դանդաղել ՝ մինչև 6,4 տոկոս 2026 թվականին ՝ շնորհիվ կշռված դրամավարկային քաղաքականության։ Ներդրումները շարունակում են մնալ տարածաշրջանում աճի հիմնական շարժիչ ուժը, հատկապես, վերամշակող և արդյունահանող արդյունաբերության, էներգետիկայի և շինարարության ոլորտներում: Հումքային շուկաները կշարժվեն տարբեր ուղղություններով․ նավթը մի փոքր կէժանանա, իսկ մետաղներն ու ոսկին կպահպանեն բարձր գները ։ Դոլարն աստիճանաբար կորցնում է իր մասնաբաժինը կենտրոնական բանկերի պահուստներում, սակայն նրա դերը հաշվարկներում մնում է կայուն", - ասվում է ԵԶԲ-ի կանխատեսման մեջ։
Եվրասիական զարգացման բանկի վերլուծաբանները կանխատեսում են, որ յոթ մասնակից պետությունների համախառն ՀՆԱ-ի աճի տեմպը 2026 թվականին կկազմի 2,3 տոկոս: Ընդ որում, երկրների մեծ մասը կպահպանի բարձր տնտեսական ակտիվությունը: ՀՆԱ-ի աճը կանխատեսվում է 2026 թվականին. Հայաստանում ՝ 5,3%, Բելառուսում ՝ 1,8%, Ղազախստանում ՝ 5,5%, Ղրղզստանում ՝ 9,3%, Ռուսաստանում - 1,4%, Տաջիկստանում '8,1% և Ուզբեկստանում' 6,8%:
Միևնույն ժամանակ, բանկի վերլուծաբանների կարծիքով, համաշխարհային տնտեսությունը կաճի մի փոքր ավելի փոքր տեմպերով, քան 2024-2025 թվականներին, և աստիճանաբար կհարմարվի Առևտրային Նոր սահմանափակումներին։ ԱՄՆ-ում 2026 թվականին սպասվում է մոտ 1,6 տոկոս աճ ՝ սակագնային կոնֆլիկտի և պարտքի բարձր մակարդակի ֆոնին ։ Եվրոգոտու տնտեսությունը կաճի 1,1%, հիմնականում, պաշտպանության և ենթակառուցվածքների պետական ծախսերի ավելացման շնորհիվ։ Չինաստանը կմնա դրայվեր. 2026 թվականին երկրի տնտեսությունը կարող է աճել 4,6 տոկոսով, ինչին կնպաստի իշխանությունների կողմից ներքին պահանջարկի խթանումը:
ԱՄՆ-ում և եվրագոտում գնաճը 2026-2028 թվականներին կմնա թիրախային մակարդակից բարձր: Ընդ որում, տոկոսադրույքների դինամիկան կտարբերվի: ԱՄՆ-ում տոկոսադրույքների իջեցումը դանդաղ կընթանա սակագնային կոնֆլիկտների ֆոնին ծախսերի աճի պատճառով: Մինչդեռ, ԵԿԲ-ն, ըստ ԵԱԶԲ-ի վերլուծաբանների, ավարտել է տոկոսադրույքների նվազեցման ցիկլը 2025 թվականին, և կսկսի աստիճանաբար բարձրացնել դրանք 2026-2027 թվականներին:
Մակրոկանխատեսման մեջ նշվում է, որ 2010-ական թվականներին ցածր տոկոսադրույքների ժամանակաշրջանից հետո տնտեսությունները վերադարձել են տոկոսադրույքների ավելի բարձր, «նորմալ» մակարդակի, որը բնորոշ է գերարժեքի դարաշրջանին նախորդող ժամանակաշրջանին: Սա լրացուցիչ ռիսկեր է ստեղծում ֆինանսական կայունության և ներդրումների համար, քանի որ ընկերությունները և պետությունները ստիպված են վերաֆինանսավորել զգալի ծավալով պարտք: Արդյունքում՝ տոկոսադրույքների մակարդակը կխոչընդոտի համաշխարհային տնտեսության աճին ' տոկոսադրույքների բարձրացման և ներդրումների համար միջոցների մատչելիության նվազման պատճառով:
ԵԱԶԲ վերլուծաբանները աայդ հարցն ավելի մանրամասն բացահայտել են զեկույցի առանձին ներդիրում։ 2025-2027թթ.հումքային շուկաներում սպասվում է բազմակողմանի դինամիկա. նավթը փոքր-ինչ կէժանանա առաջարկի աճի պատճառով, մինչդեռ, մետաղների գները կաճեն ենթակառուցվածքային նախագծերի ավելացման եւ «կանաչ» էներգետիկայի զարգացման շնորհիվ: Ոսկու արժեքը կմնա բարձր մակարդակի վրա ՝ աշխարհաքաղաքական անկայունության և ապադոլարիզացման միտման պայմաններում դրա ՝ որպես պահուստային ակտիվի նկատմամբ պահանջարկի մեծացման պատճառով։
ԵԱԶԲ-ի վերլուծաբանները նաեւ վերլուծել են, թե ինչպես է փոխվում դոլարի դերը համաշխարհային տնտեսությունում, եւ եկել այն եզրակացության, որ կենտրոնական բանկերի պահուստներում դոլարի մասնաբաժինը դանդաղ եւ կայուն նվազում է, սակայն դրա օգտագործումը միջազգային հաշվարկներում շարունակում է աճել, իսկ դերը վարկային եւ ավանդային գործառնություններում մնում է կայուն:
"Համաշխարհային տնտեսության և հումքային շուկաների կանխատեսվող դինամիկան Եվրասիական տարածաշրջանում տնտեսական աճի համար լուրջ խոչընդոտներ չի ստեղծի, բայց նաև աճի շարժիչ ուժ չի դառնա ։ Նավթի գների իջեցումը կսահմանափակի էներգակիրներ արտահանող երկրների (Ղազախստան, Ռուսաստան) արտահանման հասույթը, սակայն լուրջ ճնշում չի գործադրի դրանց տնտեսական աճի վրա: Նավթ ներմուծող երկրների համար (Հայաստան, Բելառուս, Ղրղզստան, Տաջիկստան և Ուզբեկստան) ավելի ցածր գները կբարելավեն առևտրի պայմանները և կօգնեն զսպել ներքին գների աճը", - ասվում է կանխատեսման մեջ։
Միաժամանակ արձանագրվում է, որ ոսկու բարձր գները կբարձրացնեն տարածաշրջանային արտահանողների (Ղրղզստան, Տաջիկստան, Ուզբեկստան) արտարժութային մուտքերը ։ "2025 թվականին ԵԱԶԲ-ի գործառնությունների տարածաշրջանի տնտեսությունը երկու տարվա ռեկորդային աճից հետո վերադառնում է չափավոր, հավասարակշռության մակարդակի ։
ԵԱԶԲ գնահատականների համաձայն, տարածաշրջանի ՀՆԱ- կաճի 1,9% - ով՝ 2025 թ. արդյունքներով՝ 2024 թ. 4,5%-ից հետո։ Դանդաղումը բացատրվում է, առաջին հերթին, Ռուսաստանի տնտեսության սառեցմամբ ։ Միեւնույն ժամանակ, Կենտրոնական Ասիայի մի շարք երկրներում սպասվում են աճի ռեկորդային տեմպեր՝ 2025 թ. արդյունքներով։ Աճի բարձր տեմպերը թույլ են տվել Կենտրոնական Ասիայի երկրներին պահել արտաքին պարտքը կայուն մակարդակում՝ չնայած կապիտալի ակտիվ ներգրավմանը։ Դա մեծացնում է նրանց ներդրումային գրավչությունը ՝ համեմատած այլ զարգացող տնտեսությունների հետ, որտեղ պարտքի բեռը զգալիորեն աճել է", - նշում են ԵԱԶԲ վերլուծաբանները։ Արձանագրվում է նաև, որ 2026 թվականին տարածաշրջանի տնտեսությունը կշարունակի զարգանալ կայուն տեմպերով ՝ 2,3% - ով ։ "Երկրների մեծ մասում աճը բարձր կմնա ակտիվ ներդրումների շնորհիվ։ Գնաճը աստիճանաբար կնվազի թիրախային մակարդակի ուղղությամբ։ Տարածաշրջանում գների աճը 2026 թվականին կդանդաղի մինչեւ 6,4 տոկոս ՝ 2025 թվականի 7,5 տոկոսից լրացուցիչ ցնցումների բացակայության դեպքում ՝ ԵԱԶԲ անդամ երկրների կարգավորիչների կշռված դրամավարկային քաղաքականության շնորհիվ", - ասված է կանխատեսման մեջ ։
