Արմինֆո. «Այս միջոցառումը չի վերաբերում գների կարգավորմանը։ Այն վերաբերում է ArCa ազգային վճարային համակարգի քարտերով անկանխիկ գնումների դիմաց հետվճարին", - հայտարարել է Հայաստանի ֆինանսների փոխնախարար Էդգար Մկրտչյանը՝ դեկտեմբերի 26-ին կայացած մամուլի ասուլիսում պատասխանելով Arrminfo-ի թղթակցի հարցին, թե արդյոք օրենսդիրը նախատեսել է ArCa քարտերի տարեկան սպասարկման գների եւ սակագների աճի զսպման մեխանիզմներ այն դեպքում, երբ կանխատեսվում է, որ կավելանա տվյալ քարտերը ձեռք բերել ցանկացողների թիվը՝ կառավարության կողմից ArCa քարտերով գնումներից հետվճարի ծրագրի ընդունման ֆոնին։
Նախօրեին Հայաստանի կառավարությունը հաստատել է ArCa ազգային վճարային համակարգի քարտերով անկանխիկ գործարքների համար միջոցների վերադարձման (հետվճար) միջոցներն ու կարգը: 2026 թվականից քարտապանները կստանան 2% հետվճար: Համընդհանուր հետվճարը ArCa քարտերով կհաշվարկվի եւ կվճարվի 2026 թվականի փետրվարից մինչեւ 2027 թվականի հունվարը՝ ներառյալ (մինչև հաշվետու ժամանակահատվածին հաջորդող ամuվա 25-ը)։ Հետվճար տրամադրվելու է 1 000 դրամը գերազանցող անկանխիկ գնումներից, դրա առավելագույնը մեկ գործարքի համար կկազմի 6 հազար դրամ, իսկ մեկ ամսվա համար՝ 60 հազար դրամ: (մոտ 150 դոլար-խմբ.): ArCa քարտով վճարելու դեպքում կենսաթոշակառուները և նպաստառուները, բացի իրենց համար արդեն սահմանված 20% հետվճարից, կստանան նաև հավելյալ 2%՝ անկանխիկ գնումներից:
Էդգար Մկրտչյանն ընդգծել է, որ հետվճարը չի տարածվի արտասահմանյան բիզնեսից անկանխիկ գնումների (այդ թվում ՝ արտասահմանյան մարկետփլեյսներից առցանց գնումների), կրիպտոծառայությունների ձեռք բերման և շահումով խաղերի, ինչպես նաև կոմունալ ծառայություններիի և կապի դիմաց վճարումների, համայնքային և պետական բյուջեներին կատարված վճարումների վրա: Սակայն հետվճարը տարածվում է ՀՀ տարածքում գրանցված կազմակերպություններից (բոլոր նույն առցանց շուկաներից, եթե դրանք ՀՀ ռեզիդենտ են) կատարված գնումների վրա:
Հետվճար չի հաշվարկվի բարձր ռիսկայնությամբ վճարային կետերում կատարված գործարքների, բաժանորդագրության երկարաձգման, թանկարժեք քարերի/մետաղների առքուվաճառքի և ֆինանսական կազմակերպությունների օգտին անկանխիկ վճարումների, ինչպես նաև ցանկացած gift քարտի և արդեն ստացված հետվճարի չափով գնումների համար:
Հարցին, թե ինչով է պայմանավորված նման «խտրականությունը», եւ ինչու այլ վճարային համակարգերի քարտապանները չեն կարող ծրագրի շահառու լինել, Մկրտչյանը պատասծանել է, որ ողջ խնդիրն այն է, որ ըստ միջոցառման պայմանների, վերադարձվող գումարը ձեւավորվում է համամասնորեն. 1%՝ միջոցառմանը մասնակցող գործընկեր "Armenian Card" ՓԲԸ միջոցներից, եւ 1%՝ պետական բյուջեի միջոցներից: Այստեղ նշենք, որ ծրագրի իրականացման համար "Արմենիան Քարդ" ՓԲԸ-ին տրամադրվող ֆինանսավորման ծավալը սահմանափակված է 3,5 մլրդ դրամով: Այն դեպքում, երբ ծրագրի գործողության ընթացքում հետվճարների տրամադրման համար կատարված ծախսերը գերազանցեն նշված գումարը, ապա կառավարության որոշման համաձայն, ծրագրի ամբողջական ֆինանսավորումը կիրականացվի պետական բյուջեից:
Էդգար Մկրտչյանի խոսքով՝ ներկայումս քննարկվում է քոբեյջինգային քարտերի թողարկման հնարավորությունը, օրինակ ՝ MasterCard-ը ArCa-ով ։ Եթե քարտերի նման թողարկում լինի, ապա հետվճարը կտարածվի նաև տվյալ քարտերով իրականացված գործարքների վրա:
Ֆինանսների նախարարության վերջին տվյալներով, ինչպես նշել է փոխնախարարը, հանրապետությունում հաշվվում է ArCa ազգային վճարային համակարգի մոտ 500 հազար հատ պլաստիկ քարտ։ Սակայն համակարգը պատրաստ է ArCa քարտեր ձեռք բերել ցանկացողների հնարավոր ներհոսքին, վստահեցրել է փոխնախարարը, այդուհանդերձ, քաղաքացիներին կոչ անելով ոչ բոլորով եւ ոչ միանգամից «գրոհել համակարգը»։
ԱրմԻնֆո-ի պատրաստած "Հայկական բանկերը քարտային բիզնեսում" վերլուծական ամփոփագրի 32 թողարկման տվյալներով, Հայաստանի պլաստիկ շուկայում 2025թ. հոկտեմբերի 1-ի դրությամբ հաշվվել է 4.7 մլն քարտ, որոնց քանակը մեկ տարվա ընթացքում ավելացել է 15% - ով: Տեղական ArCa քարտերին բաժին է ընկել ընդամենը 16,3% - ը կամ 770,302 հազար քարտ, և դրանց թիվն արդեն երկրորդ տարին նվազում է տարեկան 5% - ով: Այդ անկումը նաև պայմանավորված է երկու տարի առաջ նախանշված առայժմ երկու բանկերի (IDBank - ը ՝ 2023թ.սեպտեմբերից և Յունիբանկը ՝ 2024թ. հունվարից) տեղական քարտերի թողարկումից հրաժարվելու գործընթացով։ Ընդ որում, Յունիբանկը երկար տարիներ պահպանելով առաջատարի դիրքը ազգային քարտերի քանակով, կտրուկ հրաժարվել է դրանցից ՝ հօգուտ միջազգային համակարգերի։ Մնացած բանկերում նույնպես մեծ ակտիվություն չի նկատվում տեղական քարտերի աճի ուղղությամբ, չնայած այն հանգամանքին, որ տեղական քարտերը ունեն ցածր գներ եւ սակագներ, եւ կա սեփական կայուն շուկայական հատված՝ ի դեմս ավագ սերնդի եւ նրանց, ովքեր ստանում են կենսաթոշակներ եւ նպաստներ։
Նման իրավիճակում Armenian Card - ը, տեղական ArCa քարտերը տեխնոլոգիական ֆունկցիոնալության նոր մակարդակ դուրս բերելու համար, սկսել է մեկը մյուսի հետևից ներդնել այնպիսի լուծումներ, ինչպիսիք են․ 2024 թվականից ՝ ArCa քարտերով առցանց վճարումների ընդունման և վճարման հնարավորություն EMV 3DS 2.0 ЕПС Armenian Card տիրույթի միջոցով ՝ ՀՀ բոլոր բանկերի համար ArCa քարտերով առցանց վճարումների անվտանգությունն ապահովելու նպատակով, անկախ այն բանից, թե որ հարթակում են դրանք մշակվում; 2024 թվականի նոյեմբերից ՝ ArCa Pay ակնթարթային վճարման համակարգ; 2025 թվականի հոկտեմբերից-ArcaQR համակարգ-ամենօրյա վճարումներ QR կոդով անմիջապես բանկային հաշվից: Կենտրոնական բանկն, իր հերթին, 2025թ. հոկտեմբերից գործողության մեջ է դրել QR կոդերի օգտագործմամբ վճարումների կամ փոխանցումների գործառնական համատեղելիության ապահովման պահանջը (առևտրի և/կամ ծառայությունների կետերում բանկերի և վճարահաշվարկային կազմակերպությունների կողմից տեղադրվող QR կոդի միասնական պատկեր):
Նշենք, որ Հայաստանի ազգային վճարային համակարգը' Armenian Card (ArCa), ավելի քան 25 տարի տեխնոլոգիական աջակցություն է ցուցաբերում բանկերին․ քարտերի պրոցեսինգ, վճարային լուծումներ եւ միջբանկային ծառայություններ: ArCa-ն նաև ArcaPay ակնթարթային փոխանցումների համակարգի և վերջերս ներդրված միասնական ազգային QR լուծման ՝ ArcaQR - ի օպերատորն է: Armenian Card-ի բաժնետերերն են ՀՀ Կենտրոնական բանկը (55%) և Հայաստանում գործող 17 բանկերից 15-ը (Բացի Մելլաթ բանկից և ՎՏԲ Հայաստան Բանկից), որոնց միջև հավասար մասնաբաժիններով բաշխված է մնացած 45% - ը:
