Արմինֆո.Ավելորդ պահանջարկի արտահայտված գործոնները Հայաստանի Կենտրոնական բանկին դրդել են բարձրացնել վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը։ Այդ մասին սեպտեմբերի 15-ին հայտարարել է ՀՀ կենտրոնական բանկի նախագահ Մարտին Գալստյանը՝ առանցքային տոկոսադրույքն ինն ամիս նախկին մակարդակում պահելուց հետո այն 6,5%-ից մինչեւ 6,75% բարձացնելու Կենտրոնական բանկի խորհրդի որոշման հիմնավորումը ներկայացնելու նպատակով հրավիրված մամուլի ասուլիսում։
"Երբ հունիս-հուլիս ամիսներին խոսում էին գնաճի աճի մասին, այն ժամանակ դա պայմանավորում էինք առաջարկի գործոններով ։ Իսկ հիմա մենք տեսնում ենք մի իրավիճակ, երբ ավելացել է Հայաստան ժամանող ռելոկանտների նոր մեծ ալիքից բխող ներքին և արտաքին պահանջարկի ընդլայնման գործոնը, ինչը հանգեցրել է ծառայությունների ոլորտում առանձնապես փոփոխության չենթարկվող գների արագացված աճի վերսկսման։ Վերջին ամիսներին զգալիորեն աճել է պահանջարկը։ Փաստորեն, տեսնում ենք տնտեսության աճի արագացում, դրսից պահանջարկ, ռելոկանտների նոր ներհոսք, ինչն արտահայտվում է ծառայությունների, ապրանքների եւ ակտիվների (այդ թվում ՝ անշարժ գույքի) թանկացմամբ ։ Այլ կերպ ասած՝ ավելորդ պահանջարկն առկա է։ Եւ, եթե մինչ այդ գնաճը անցել էր թիրախի սահմաններից՝ առաջարկի ազդեցության տակ, ապա հիմա ավելացել է նաեւ պահանջարկի ընդլայնման ազդեցությունը, որն այս պահին մեծացնում է ռիսկերի հավանականությունը", - պարզաբանել է Գալստյանը, ուշադրություն հրավիրելով նաեւ մյուս առանձնապես չարտահայտված գործոնին․ անցկացված նոր հարցման համաձայն, բարձր գնաճ ակնկալող քաղաքացիները շատացել են։ Այդ գործոնները՝ ավելորդ պահանջարկը եւ քաղաքացիների շրջանում բարձր գնաճի սպասումները, խթանել են ԿԲ-ին այնուամենայնիվ բարձրացնել վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը:
Գալստյանը նաև նշել է, որ կապիտալի զգալի ներհոսքը, հիմնականում, արտացոլվում է պահուստներում և շուկայի վրա էական ազդեցություն չի ունենում: "Միաժամանակ տեսնում ենք, որ FAO-ի ինդեքսը տարեսկզբից աճել է 6,1 տոկոսով, ես էլ չեմ խոսում Brent ապրանքանիշի նավթի գնի մասին, որն այսօր արդեն հասել է 107 դոլարի մեկ բարելի դիմաց։ Ավելին, եթե ՌԴ շատ ապրանքների արտահանման նկատմամբ արդեն իսկ սահմանված սահմանափակումներից բացի, Հայաստանում նաև գազի գները բարձրանան, ապա դա կարող է ունենալ կրկնակի ազդեցություն, որը գնաճի մակարդակի բարձրացումից զատ կարող է նաև նյութականացնել տնտեսության անկման ռիսկերը ։ Մենք դիտարկել ենք այս տարբերակը, բայց մեր տեսանկյունից հավանական է մեկ այլ տեսակի սցենար, ամենայն հավանականությամբ, հնարավոր է ապոկալիպտիկ զարգացում, ինչին արձագանքը պետք է լինի ավելի կոշտ եւ ոչ ստանդարտ: Այդ պատճառով այս պահին մենք շարժվում ենք ստանդարտ կուրսով, բայց՝ մտքում պահելով այդ հնարավոր խնդիրների առկայությունը", - հավելել է նա։
Նշենք, որ 2025 թվականի դեկտեմբերի կեսերից մինչև 2026 թվականի սեպտեմբերի 15-ը ՀՀ Կենտրոնական բանկը պահպանել է վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը 6.5% մակարդակում: Մինչ այդ ՝ 2023 թվականի կեսերից առանցքային տոկոսադրույքն, ընդհանուր առմամբ, իջեցվել էր 4,25 տոկոսային կետով ՝ պատմականորեն առավելագույն 10,75% - ից ։
Վիճակագրական տվյալներով ՝ 2026թ. օգոստոսին 2025թ. օգոստոսի համեմատ Հայաստանում արձանագրվել է 4.4% գնաճ ՝ 2025թ. օգոստոսի համեմատ 3.6% գնաճային ցուցանիշի դիմաց: Կենտրոնական բանկի կողմից հաշվարկվող տարեկան օգոստոսյան գնաճի բազային ցուցանիշը կազմել է 4.8% ՝ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի 3.7% գնաճի դիմաց: Մինչդեռ, սկսած 2025 թվականից, գնաճի թիրախավորված նշաձողը սահմանվել է 3% ՝ +/- 1 տ.կ. թույլատրելի շեղումների միջակայքով (նախկին 4% - ի դիմաց, + / - 1,5 տ. կ. - ի դիմաց) ։ Փաստորեն, 2026թ․ սեպտեմբերին արդեն գնաճը գերազանցում է շեղումների թույլատրելի միջակայքի առավելագույն շեմը։
